De Stellingwarver Schrieversronte is het belangrijkste instituut voor taal, literatuur, geschiedenis, volkskunde en identiteit van Stellingwarf. Stellingwarf is een bijzondere regio in Zuidoost-Friesland (NL), waar men vanouds Stellingwarfs spreekt. Het Stellingwarfs is een vorm van Nedersaksisch. Onze administratie is geopend op maandag tot en met donderdag van 9.00 tot 16.00 uur. Overleg met andere medewerkers is alleen mogelijk na telefonische afspraak. Tip: bezoekt u ook eens onze andere website: www.stellingplus.nl!


NI'JS

ET NEDERSAKSISCH MOET ONDER DL. 3 VAN ET HAANDVEST! Teken mit dat Den Haag nao 17 jaor es wat dot:www.nedersaksisch-is-een-taal.nl Et tal ondertekenings lopt nog mooi op! Help mit!

Goeie jaorvergeerdering Stellingwarver Schrieversronte

Zoe’n veertig leden van de Algemiene Raod van de Stichting Stellingwarver Schrieversronte maekten donderdagaovend de jaorvergeerdering in Berkoop mit. Veurzitter Ype Dijkstra keek in zien welkomstwoord eerst nog even weeromme op et suksesvolle jubileumjaor 2012, doe de stichting veertig jaor beston. Dijkstra vertelde liekewel veural over de toekomstplannen van de stichting. Zo wo’n d’r dit jaor o.e. een viertal verschillende kursussen opstart, d’r verschient een winterboek veur kiender en ok et dadde diel in de serie Stellingwarver netuurboeken komt dit jaor nog uut. Et laeste wodt schreven deur Henk Jager en zal gaon over et veurkommen van de verschillende vissen, amfibienen en reptielen in de Stellingwarver regio. Mooi ni’js was ok de veerdergaonde saemenwarking mit de Friese instituten Tresoar, Afûk en de Fryske Akedemy. Bi’j et laeste instituut zal vermoedelik dit jaor nog een Research Fellow veur et Stellingwarfs ansteld wodden.
Drie bestuursleden weren oftredend en herkiesber. D’r weren gien tegenkandidaoten, zodat bestuurslid Geke Zanen-Dokter, ponghoolder Henk Koelma en veurzitter Ype Dijkstra mit algemiene stemmen veur drie jaor herkeuzen en benuumd wodden.
Nao et schoft vertelde Willie Donker van Ooldehoorn over de vroegere leesgezelschoppen in Berkoop, waorvan et eerste al in 1837 opricht wodde. Kotleden sleut ze heur onderzuuk daorveur of, zodat de jaorvergeerdering van de Schrieversronte de primeur van heur verhael kreeg. Eerdaegs begint Willie Donker een onderzuuk naor de geschiedenis van et Eupenlochttheater van Appelsche.


Jaorverslag 2012

Et jaorverslag van de Stellingwarver Schrieversronte is van now of an ok in te zien op disse webstee. Waor aj' et vienen kunnen? Kiek naor de linker kelom onder Algemiene info en klik daor 'bestuur' an.


Ni’j Bergveld-boek geft regiokultuur deur an ni’je generaosies

Et ni’jste Schrieversronte-boek ‘Bergveld lest veur uut eigen wark’ is vandemiddag 22 meert prissenteerd in een meraokels mooie bi’jienkomst in et gebouw van de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop. Veurzitter Ype Dijkstra kon een flink tal meensken welkom hieten, waoronder wethoolder Sierd de Boer van Oost-Stellingwarf en de raodsleden Oosterloo van Appelsche en Nijboer van Oosterwoolde, ok van Oost-Stellingwarf. Dijkstra sprak in et biezunder zien hattelik welkom uut an SONT-veurzitter dr. Hans Gerritsen, toegelieke borgemeister van Haoksbargen in Twente en eerder Grunninger kultuurdippeteerde, en an de heren Piet en Jan Harmens Bergveld en die zien vrouw Joke.
Dijkstra hadde al even wat ommelezen in de ni’je publikaosie, daor zo goed as alle wark van H.J. Bergveld (1902-1966) in opneumen is. Et gaot dan om wark dat nog niet eerder in drok verschenen was, om de teksten uut de jaoren zeuventig-bundels ‘De Oolde Pook‘ en ‘Klaeterjaegers’ en om ‘De Stellingwervers en hun dialect’, een publikaosie uut 1947. Hi’j was butengewoon onder de indrok raekt van alles wat Bergveld al veer veur de tied van de Stellingwarver Schrieversronte uut de wege zet het, en etzelde kon hi’j zeggen over de kwaliteit van et wark. Naodat de Schrieversronte-veurzitter ingaon was op ‘e pesisie van et Stellingwarfs en de streekkultuur en op de toepassing van diel III die iederiene now toch echt een keer wil, kreeg de opgeerder, en toegelieke tekstverzorger en inleider van et boek, Henk Bloemhoff, et woord.
Die brocht een hiele riegel van biezunderheden van Bergveld en et ni’je boek naor veuren. Et was him opvalen dat Bergveld veur W.O. II al aorig wat meer an de schrieveri’je daon hadde as de oprichters van de Schrieversronte, inklusief hi’jzels, begin jaoren zeuventig wel es docht hadden. Zo bliekt et riempien ‘Kot van Beraod’ al van 1934 te wezen. Femmie van Veen las die mooie tekst op een ansprekende meniere veur, liekas een pat uut et verhael Paoskevuur. Dat is een mooie beschrieving hoe et ok rond de oorlog al toegong bi’j zoe’n dörpsgebeurtenis. Henk Bloemhoff vertelde ok dat d’r interessaante volkskundige infermaosie in et boek te vienen is, ok buten de tekst van ‘De Stellingwervers en hun dialect omme’. Et hadde him anspreuken hoe Bergveld in een lezing ooit dudelik maekt hadde dat de Stellingwarvers gien ‘kollektief minderweerdigheidsgevuul’ hebben, zoas wel es docht is, mar dat et een stelsel van eigen kultuurnormen en –weerden is waordeur meensken een hekel hadden an overdrieven, je meer veurdoen as daj’ binnen, en zo meer. Wat lees ie in et boek? Dat bin netuurlik een protte riempies, mar ok zaekelike, beschrievende teksten, pattie brieven over interessaante kwessies, humoristische en eernstige teksten, zoas ‘In Memoriams’, we lezen stark schreven verhaelen zoas et boektitelverhael ‘De Oolde Pook’, Bergveld zien vertaelings van inkelde patten uut de biebel en preken die hi’j ommezet hadde veur ds. Krikke van Berkoop, en veerder, waor as lezers grootkaans van opkieken: niet eerder uutgeven tenielspullegies, saemenspraokies en alderdeegst een hiel mooi heurspul dat in 1953 deur de VARA uutzunnen wodde en dat de sfeer van de Stellingwarver aovendpraoteri’jen van vroeger zo mooi tot utering kommen lat. Woj’ van oons ‘immaterieel arfgoed’ graeg een protte in huus hebben? Neem dan dit boek mit, zo rikkemedeerde hi’j. Veurlezer Femmie van Veen sleut vervolgens et inhoolde pat over Bergveld zien wark of mit et nog altied in veul kringen bekende riempien ‘Liften’.
Doe was de beurt weer an veurzitter Ype Dijkstra. Die overhaandigde eerste exemplaoren an dr. Hans Gerritsen, de zeunen Piet en Jan Harmens Bergveld en an opgeerder Henk Bloemhoff.
In zien warderingswoord gong Hans Gerritsen in op et anbieden van dit in zien ogen interessaante en goeie boek an zien persoon, een boek dat hi’j van groot belang vint veur de Stellingwarver én Nedersaksische zaeke. Slim goed veur de emansipaosie, zokke boeken, docht Gerritsen. Zokke dingen bin van belang om de eigen kultuur deur te geven an aandere meensken, vun hi’j, en de teksten bin allienig al daoromme van grote weerde. Mar bepaold niet goed te spreken was hi’j over de niet-toepassing van diel III van et Europees haandvest deur de Rieksoverhied in Den Haag, dit terwiel de regio’s al jaoren andringen. De eigen kulturele schat mit unieke woorden, zegswiezen en uutdrokkings moet overaende blieven. Ik wil niet leven in een laand daor ze de memmetael en de regio mar wat versloeren laoten. Mar gelokkig, zee Gerritsen, d'r bin ok weer lochtpunties; de veurtekens bin d’r dat de volksvertegenwoordigers van de Twiede Kaemer d’r positiever tegenan kieken. Hi’j verwaacht dat de Kaemerkemmissie et bi’jkotten opni’j deurpraoten zal.
Disse middag was et de eerste kennismaeking en et eerste optreden in et pebliek van Gerritsen in zien rolle as SONT-veurzitter, en dat is bi’j de anwezige Stellingwarvers in Berkoop ommeraek goed overkommen.
Zeune Piet Bergveld bedaankte uut naeme van de femilie Bergveld de uutgever Stellingwarver Schrieversronte en ok tekstverzorger Henk Bloemhoff. Hi’j hadde een peer aorige kedogies mitneumen en beud die mit de neudige Bergveld-humor an, an de Stellingwarver Schrieversronte liekwel as an Henk Bloemhoff.
Veurzitter Ype Dijkstra sleut vervolgens mit een voldaon gevuul et officiële pat of en daornao wodde d’r nog even smoekies naopraot. ‘Bergveld lest veur uut eigen wark’ is 320 bladzieden dikke, et het as beeldmateriaol o.e. een tal Bergveld-foto’s, et boek het een had omslag en is veurzien van een inleiding van Henk Bloemhoff. Pries: 19,50 euro.


Veul ommedaenken veur archeoloog Voerman

George Hendrik Voerman was een bekende noordelike archeoloog. Die verhuusde in 1944 van Haovelte naor Buil, omdat de Duutsers in Haovelte een vliegveld anlegd hadden en daordeur wodden d'r bombardementen deur de Engelsen uutvoerd daore. Voerman was geboren in Ni’jschaans in 1873, en leefde tot zien tiende jaor bi’j zien pake en beppe in Haovelte. Nao zien administratieve loopbaene bi’j de Nederlaanse en Zuud-Afrikaanse spoorwegen kwam hi’j in 1932 weeromme in Haovelte. Sund die tied wodde hi’j gaondeweg bekend as archeoloog, o.e. deur et artikel ‘Havelte, het Drentsch Pompeï’. De Encyclopedie van Drenthe vertelt veerder o.e. dat zien verzaemeling an et Drents Museum schonken is. Ok an de Stellingwarven gaf Voerman archeologisch ommedaenken, doe hi’j daor ienkeer woonde. Hans Salverda van Zorgvlied wet veul van Voerman, ok van Voerman in zien Stellingwarver tied. Hi’j het een artikeltien in veurbereiding dat daor mit naeme over gaot, mit interviews van meensken hier bi’j omme die Voerman nog goed kend hebben. Interessaant is dat Voerman onderzuuk dee o.e. oostelik van Buil, in Riesberkaampen en in Boekelte.
Neffens Salverda woonde Voerman van oktober 1944 tot 1963 as kostganger bi’j Meintje van der Walle-Landkroon an de Builerweg 98 in Buil, op de hoeke bi’j de ofslag (oolde) Doldersumsestraote. Doe Vrouw Van der Walle wegraekte woonde Voerman nog drie jaor in Haulerwiek, op ‘e Laweijstraote 6, bi’j de femilie Gerritsen. Doe raekte hi’j uut de tied. Hi’j wodde in Haulerwiek begreuven.
Van 1 april of tot 1 november lopt d’r een tentoonstelling mit et archeologische materiaol van Voerman en over et hoe en wat van zien stientieszukeri’je. Die uutstalling is in et Archeologisch Centrum West-Drenthe. Dat zit in Diever, in et Schultehuus, en ie kun alles bekieken neffens de eupeningstieden van et museum (www.archeologie-westdrenthe.nl). In de loop van april zal ok et boek ‘Archeologie en Landschap van et Holtingerveld’ verschienen, onder redaktie van Marcel J.L.Th. Niekus, Frans de Vries en Wim van der Wijk. Dat boek is brieder van opzet as de tentoonstelling, en hiet dan ok ‘In het spoor van George Hendrik Voerman. Archeologie en Landschap van het Holtingerveld’. In dat Holtingerveld het Voerman belangriek onderzuuk daon. Angaonde zien wark en persoon zullen mit naeme de artikels van Sake W. Jager: ‘Voerman en zijn tijdgenoten’ en Ans Burie heur ‘George Hendrik Voerman, de steentjeszoeker van Havelte en Boijl’ d’r an bi’jdregen dat ok Stellingwarvers et boek dommiet mit plezier lezen zullen. Et zal omtrent 20 euro kosten gaon.



Oergezellige vri’jwilligersaovend Stellingwarver Schrieversronte

Op vri’jdagaovend 22 feberwaori was d’r in et dörpshuus van Langedieke een feestaovend veur alle vri’jwilligers van de Stellingwarver Schrieversronte. Nao een prachtig jubileumjaor, waor hiel veul vri’jwilligers heur op de ien of aandere meniere ok veur inzet hebben, vun et Schrieversronte-bestuur dat et meer as tied wodde om veur al die enthousiaste vri’jwilligers weer es wat weeromme te doen. Een speciaole kemmissie uut et bestuur van de stichting, bestaonde uut Attie Nijboer, Geke Zanen en Peter Riksma, zorgde veur een fantastische aovend, die al om vuuf ure middags uut aende gong.
Percies om 17.30 ure kon Attie Nijboer een kleine 120 meensken welkom hieten in een smoek inrichte zael van et Langediekemer dörpshuus. De twiede veurzitter begon heur toespraoke mit een arg mooi gedicht over de vri’jwilliger, dat ze speciaol veur disse bi’jienkomst schreef.
Van zes ure of konnen alle sutelders, veurlezers, schrievers en leden van tal van warkgroepen lekker eten van een heerlik stamppotbuffet.
Prachtig mooie dag
Nao et eten wodde begonnen mit een pergramme mit veurdrachten en meziek. As eerste vertelde schriever Johan Veenstra iene van zien ni’jste humoristische verhaelen, dat over een posien in een ni’je verhaelebundel opneumen wodden zal.
Veur meziek zorgde Carolien Hunneman van Oosterwoolde. Carolien brengt veural veul eigen lieties in et Stellingwarfs naor veuren, vaeks mit teksten van heur heit Wim Hunneman en eigen melodienen. Disse aovend leut ze ok op professionele wieze et lied ‘Prachtig mooie dag’ van Daniël Lohues heuren.
Veur een protte wille zorgde Freddie de Vries, onderdehaand veural bekend as auteur van ‘Et Stellingwarver voegelboek’. Mar de Hooltpaeïnger schrift ok slim vermaekelike verhaelen en wet die op kabbereteske wieze naor veuren te brengen.
Ok Kees Koopstra van Else zorgde veur een biezundere bi’jdrege. Zien stokkies gongen veural over zien wark as vri’jwilliger tiedens de sutelaktie.
Schriefster en Ovendredakteur Jimmy Visser vertelde iene van heur biezundere verhaelen. Dit keer vul heur verhael misschien wel in de kattegerie ‘humoristische thriller’. Wat kan een meens en heur hontien overkommen bi’j et vienen van een peer in plestiek poeden verpakte voeten bi’j de Lende aachter Van der Valk in Wolvege…
Nao et twiede optreden van Carolien Hunneman sleut Attie Nijboer de aovend of en bedaankte nog es alle vri’jwilligers veur heur vaeks jaorenlange trouwe inzet veur de Stellingwarver Schrieversronte. Veul bezukers van de aovend leuten weten dat ze et initiatief en de aovend ommeraek wardeerden en gongen nao een hatstikke gezellige aovend voldaon op huus an. Bi’j de Stellingwarver Schrieversronte bin mit mekeer zoe’n 170 vri’jwilligers aktief. Foto's kieken? Dat kan op oonze ere webstee, www.stellingplus.nl.


Vroege vene-ontginnings slim de muuite weerd: veur et grote pebliek en ok veur sneupers

Gisteraovend 14 feberwaori hadde de Stellingwarver Schrieversronte weer een mooie geschiedenisaovend in zien gebouw. Dat was disse keer veur een kleine dattig man, mit nogal wat kenners en sneupers die op et mooie onderwerp van de vroege vene-ontginnings ofkommen weren. Spreker was drs. Dennis Worst van Oosterwoolde en van vroeger uut Else. Tegenwoordig is hi’j as promosie-onderzuker verbunnen an de Fryske Akademy in Liwwadden. Mit begeleiding van o.e. de perfesters Theo Spek en Hans Mol dot hi’j onderzuuk naor de vroege vene-ontginnings in Zuudoost-Frieslaand, waoronder Stellingwarf, en in Noordwest-Overiessel. Zien ofstudeerskriptie an de Rieksuniversiteit Grunningen gong over de vene-ontginnings in Opsterlaand, en dat was veural waoruut de heer Worst gisteraovend zien materiaol veur de lezing haelde. Et beeld is dat Opsterlaand veur 1100 veur et grootste pat onder et vene zat. Op sommige plakken was die laoge inkelde meters dikke, op ere plakken dunne en soms was d'r misschien krek gien toplaoge van vene. De eerste kelonisaosie moet van de revierties uut begonnen wezen, mit naeme vanuut de Boorn, en daornao zollen eerst her en der kleine bewoningsriegels ontstaon wezen, mit an et aende et eerste karkien in et gebied. Laeter bin de meerste karken opscheuven. Dat petroon zicht de heer Worst ok op mennig plak in Stellingwarf. Naor verschillende Stellingwarver dörpen maekte hi’j gisteraovend kleine uutstappies, en dat dee hi’j dan neffens de wieze van bekieken in Opsterlaand. Dat maekten de lezing extra levendig en biezunder veur de Stellingwarvers in et pebliek. Uut de zael kwammen dan ok aorig wat suggesties hoe bepaolde gegevens in disse kontreinen in verbaand brocht wodden kunnen zollen mit et idee dat de eerste dörpies vestigings weren in de buurt van oonze revieren De Kuunder en De Lende, en dat die eerste vestigings bi’j de revieren daele misschien toch nog jussies oolder west hebben moeten as van veur 1100.
Schrieversronte-veurzitter Ype Dijkstra was bliede dat hi’j an et aende van de aovend konstateren kon dat et een boeiende, inspirerende aovend west hadde, zoas we die graeg zien bi’j de Schrieversronte, zo zee hi’j. Zo ziej’ ok mar weer hoe belangriek naoder onderzuuk van de regio is, nuumde hi’j. Hi’j weenskte de spreker-onderzuker veul sukses toe mit et vervolg van zien promosieprojekt, want dat is ok goed veur et zicht op et ontstaon en de vroegste identiteit van de regio. De spreker kreeg van de veurzitter as biezunder kedogien nog even een biezunder boek mit: een exemplaor van et ‘Voegelboek van Stellingwarf’.


Alle acht kursisten slaegden veur Kursus Stellingwarfs veur beginners

Ok dit winterseizoen wodde d’r weer een kursus ’Stellingwarfs veur beginners’ holen. Alle acht kursisten die de kursus volgden deden an et examen mit en slaegden oflopen 9 feberwaori allemaole. Et gaot om de vrouwluden Ypie van de Boer (Wolvege), Wies Dokter (De Fochtel), Herma Egberts (Berkoop), Trudy Fraterman (Ni’jberkoop), Suze Sanders (Der Izzerd), en de manluden Thijs van Buuren (Else), Martin Jansen (Langedieke) en Dennis Worst (Oosterwoolde). De diplomes wodden an et aende van een spannende dag uutriekt deur Ype Dijkstra, veurzitter van de Stellingwarver Schrieversronte. Woorden van daank en bloemen hadde hi’j ok veur de altied weer enthousiaste kursusleiding. Die beston ok dit jaor opni’j uut Roely Bakker, Grietje Bosma, Henk Bloemhoff, Pieter Jonker en Geert Lantinga.
Et doel is dat in oktober/november van dit jaor d’r opni’j een kursus ’Stellingwarfs veur beginners’ uut aende gaot. Daornaost komt d’r veur et eerst een konversaosiekursus Stellingwarfs (Praotgroep Stellingwarfs), die bedoeld is veur meensken die mit naeme et praoten van et Stellingwarfs graeg nog beter onder de kni’je kriegen willen. Veur meer info over die Praotgroep Stellingwarfs kuj’ et beste even bellen mit de Schrieversronte in Berkoop (0516-451108, even vraogen naor Sietske Bloemhoff).


Vertel mi'j wat!

De Stellingwarver Schrieversronte orgeniseert i.s.m. Stichting Kunstwerf een kotte kursus ‘Verhaelen vertellen’ veur iederiene die wat mit verhaelen vertellen doen willen zol: thuus, in et wark, in de buurt of in een verieninge, op schoelen, in zorgtehuzen… Verhaelen vertellen is van alle tieden, van alle streken, van alle meensken. Een verhael vertellen en luusteren naor een verhael – et is wat meensken bint. Vandaege-de-dag staot de keunst van et vertellen van verhaelen weer de hieltied meer in de belangstelling.

De kursus is op drie woensdagaovenden in et gebouw van de Schrieversronte in Berkoop. Et gaot om woensdag 13 feberwaori, 27 feberwaori en 6 meert, de hieltied van 20.00 tot 22.00 ure. Baukje Koolhaas (professioneel verhaeleverteller, docent en coach) begeleidet de dielnemers in et ontdekken en ontwikkelen van heur eigen stiel van vertellen. D’r is ommedaenken veur inhoold en opbouw van een verhael, taelgebruuk en woordkeuze, veurdracht en expressie.

Uutgangspunt van de kursus is: plezier in vertellen! De kursus richt him op: Wat vertel ie? Hoe vertel ie dat? An wie vertel ie? Iedere kursusaovend begint mit een deur Baukje zels verteld verhael, waorin een bepaold aspekt van et vertellen an bod komt. Daornao gaoj’ an et wark mit een verhael naor keuze. Ie kun zels een Stellingwarfs-, Fries- of Nederlaanstaelig verhael mitnemen, of kiezen uut anbeuden verhaelen in die drie taelen. Bi’j de verhaelen kan et gaon om volksverhaelen, historische verhaelen, ooit lezen verhaelen, of persoonlike verhaelen.

Vertellen is veural een kwestie van dóen. Dus is d’r veul aktie: opdrachten, oefenings, vertellen-veur-de-groep, leren mit mekeer en van mekeer – en veural ok van jezels.
Veur kursisten die vertellen willen veur pebliek orgeniseren we in overleg een kleinschaolig vertelpodium om heur verhaelen heuren te laoten.

De kosten van de kursus bin €35,-, inklusief koffie en thee.
Veur meer infermaosie kuj’ kontakt opnemen mit: Sietske Bloemhoff (Stellingwarver Schrieversronte: 0516-451108, of info@stellingwarfs.nl) of Baukje Koolhaas (Soelaes, verbinding met verbeelding: 06 24129520, 0516 480929, of baukjekoolhaas@soelaes.nl. Zie ok www.soelaes.nl.


Raod van Europa geft Nederlaanse regering de raod: Nedersaksisch as gewoon vak op ’e schoelen en struktureel overleg tussen de rieksoverhied, de regionaole overheden en sprekers over et taelbeleid Nedersaksisch

De Raod van Europa het een schoffien leden de Nederlaanse regering adviseerd naor anleiding van de vierde rapportage over wat veur et Nedersaksisch, Fries en Limburgs gebeurt, en veural over wat d’r te min gebeurt. De Raod van Europa het, vertegenwoordigd deur zien komitee van deskundigen, behalven aandere ngo’s ok de Stellingwarver Schrieversronte deurvraogd over de situaosie. Et eerdere verslag deur ‘Den Haag’ naor de Raod van Europa toe wodde deur et riek een jaor te laete toestuurd, zo schrift et komitee. Ok bliekt d’r mar een betien in te staon over et Nedersaksisch. Et komitee schrift mit naodrok dat de Nederlaanse overhied angeven moet wat d’r daon is mit de veurige rikkemedaosies van de Raod van Menisters van de Raod van Europa en dat et riek bescheid geven moet op vraogen en rikkemedaosies van et komitee in et veurige evaluaosierappot.
Et komitee was in Nederlaand op 23, 24 en 25 jannewaori 2012 en praotte mit de overheden en ngo’s die in verbaand staon mit iene of meer van de regionaole taelen of taelen van minderheden in Nederlaand.
Et komitee nuumt disse keer een hiele riegel belangrieke zaeken veur et Nedersaksisch. D’r moet struktureel overleg kommen russen riek, regio’s en ngo’s (zoas SONT en de streektaelinstituten). Dat is ok ingeven deurdat de regio’s kommen willen tot de toepassing van diel III van et Haandvest, wiels Den Haag dat nog niet wil. Et riek heurt butendat zels een struktureel beleid te voeren, en heurt niet te volstaon mit een simpele verwiezing naor de regionaole overheden.
Et riek moet butendat zorgen veur een goed plak van et Nedersaksisch in de media. De eerdere oproep van de Raod van Europa om die pesisie te verbeteren is niet beantwoord. In Frieslaand geft Omrop Fryslân allienig mar now en dan wat ommedaenken an et Stellingwarfs. Et komitee vragt ok om antwoord te geven op eerdere vraogen naor de pesisie van et Nedersaksisch in et juridische domein, de eupenbaore diensten en et eupenbaor bestuur. Uut et overleg mit de ngo’s dudelik wodden dat d’r op dat vlak niks gebeurt. De veurige rapportage veur om aktie op et terrein van praoten en schrieven in et ekenomische en sociaole leven. Et riek reageerde d’r ok niet op. Wel het et riek de regio’s adviseert een konsultatief orgaan in te stellen, en dat hebben de regio’s ok daon. Mar de veurnaemste anbevelings an de Nederlaanse regering bin toch wel de instelling van et Nedersaksisch as gewoon vak op ’e schoelen en van struktureel overleg tussen Den Haag en de regio. Et hiele rappot is te vienen deur hierop te klikken: www.coe.int/t/dg4/education/minlang/default_en.asp


Standerdwark over de voegels in Stellingwarf is now veur de liefhebber beschikber: ‘Et Stellingwarver Voegelboek’ is verschenen

Vandemiddag 23 december 2012 is et eerste exemplaor prissenteerd van ‘et’ voegelboek van Stellingwarf. Dat was op een levendige en slim drok bezochte Schrieversronte-bi’jienkomst in kefé De Rustende Jager in Hooltpae. Onder de anwezigen was ok veul jongvolk mit interesse veur et ni’je boek. Et is dan ok een prachtig boek wodden mit hiel veul boeiende infermaosie over de voegels in oons gebied. Auteur Freddie de Vries van Hooltpae vertelt bi’j elke voegel over de biezunderheden d’r van, juust ok wat de waornemings van doen en laoten in disse streek anbelangt. Hi’j vertelt veul biezundere veurvallegies en zo wat henne die hi’j eerder optekende of an de weet kwam in de tied van et schrieven. Fotograaf Ruurd Jelle van der Leij, al krek zoe’n netuurliefhebber, maekte meraokels veul mooie foto’s veur dit boek. Et is een prachtig standerdwark wodden. Een al weer jaoren leden verschenen boek over de Stellingwarver plaantewereld, van de haand van Fryske Gea-man Henk Jager, is as een veurganger te beschouwen. In een kot heufdstok van et ni'je boek wodt trouwens ok ommedaenken geven an de verschillende soorten laandschop die we in oons gebied hebben. Dat is van belang, ok al omdat de grote verschillen in laandschop d’r mit de oorzaeke van binnen dat Stellingwarf iene van de gebieden is mit de meerste voegelvariaosie van Nederlaand. Meer inhooldelike dingen over et boek vien ie een aentien veerder op disse bladziede.

In een stampvolle zael kreeg eerst Schrieversrontedirekteur Sietske Bloemhoff et woord. Ze gong in op et belang van et boek en prees al et wark dat De Vries en Van der Leij uut de wege zet hebben. Et is een boek wodden dat riek is an infermaosie en dat komt ok deurdat beide heren altied ommeraek oge hebben en had hebben veur de netuur. Er bin echte sneupers, en dat dee ok weer blieken doe ze elk an et woord kwammen. Hoe heur interesse gruuide en hoe ze grote liefhebberi’je kregen an de netuur en et fotograferen d’r van, zoks kwam allegeer op ‘e bodden. Elk van beide gaf vervolgens een eerste exemplaor an inkelde anwezigen die daor neffens de maekers beslist veur in anmarking kwammen.
Et boek staot dus boordevol interessaante gegevens en is toegelieke hiel goed leesber. De foto’s bin zonder overdrieving meraokelse mooi. De Stellingwarver Schrieversronte het weer es een prima standerwark uutgeven, en de belangstelling van meer as honderd anwezigen mit daortussen veul kopers is een anwiezing dat et boek grif goed verkocht wodden zal.


Hans Gerritsen ni'je veurzitter van SONT

De koepelorgenisaosie veur belangevertegenwoordiging veur et Nedersaksisch, SONT, het zien ni’je veurzitter. Dat lat SONT in een passetiedinge weten. Et is dr. Hans Gerritsen, borgemeister van de Twentse gemiente Haoksbargen en oold-dippeteerde van Grunningen. Hi’j volgt in de funktie van SONT-veurzitter de heer Arend ten Oever op, die in juli 2012 onverwaachs wegraekte.
Hans Gerritsen is slim vertrouwd mit et toewarken naor de toepassing van diel III van et Europese Haandvest veur regionaole taelen enz. op et Nedersaksisch. As dippeteerde van de perveensie Groningen speulde hi’j een tal jaoren veur de Nedersaksische overheden de koördinerende rolle in de veurbereiding van de anvraoge van de staotus diel III bi’j et Ministerie van Binnenlaanse Zaeken.
Naodat in meert 2012 et slim degelik onderbouwde verzuuk om diel III te kriegen ofwezen wodde deur menister Vrouw Liesbeth Spies uut et kammenet van doe, dee vot-en–daolik blieken dat inwoners en overheden heur niet bi’j die ofwiezing daelegeven zollen. Een spontaone internetpetisie leverde onderdehaand al roem 10.000 haandtekenings op.
Om diel III toch wel binnen te haelen zal SONT mit de regionaole overheden de zaeke opni’j bi’j de menister van vandaege-de-dag op ’e bodden brengen. De ni’je SONT-veurzitter Hans Gerritsen het d’r veul nocht om in zien ni’je funktie d’r alles an te doen om de veerdere er-kenning van et Nedersaksisch wél veur mekeer te kriege


‘Et Stellingwarver voegelboek’ is d’r!

Verhaelende beschrieving en prachtige foto’s
In ‘Et Stellingwarver voegelboek’ wo’n alle voegels die in Stellingwarf veurkommen (kunnen) op een plezierig leesbere wieze beschreven deur Freddie de Vries van Hooltpae. Hi’j vertelt niet alliend over de biezunderheden van de voegels, mar veural ok waor aj’ die in de Stellingwarver regio tegenkommen kunnen. Ok bin alle Stellingwarver naemen van de voegels, zoas et heiderebientien, de gelegouw en et toffeltien in et boek opneumen. Deur de verhaelende wieze van schrieven nemt de auteur je as et waore de voegelwereld mit in. Alle voegels bin ok ‘op petret’ zet; daorveur zorgde Ruurd Jelle van der Leij niet alliend op kundige, mar ok op een butengewoon keunstzinnige wieze. De jonge fotograaf die van oorsprong ok van Hooltpae komt, was daor mar liefst vier jaor drok mit in de weer.

Nederlaans, Letien en Stellingwarfs
De voegels bin in et boek makkelik op te zuken, d’r is bewust veur keuzen om elk heufdstok te beginnen mit de Nederlaanse naeme, volgd deur de wetenschoppelike naeme. Daornao volgt dan de opsomming van alle Stellingwarver benaemings… Veur een voegeltien as et winterkeuninkien bin dat d’r alliend al meer as tiene. Veur voegels die hier minder veurkommen, of die minder bekend binnen, gelt zoks uteraord niet. Aachterin et boek bin t.b.v. de lezer en gebruker van et boek drie registers opneumen: in et Nederlaans, et Letien en et Stellingwarfs.

Grote verscheidenhied an voegels
In et boek wo’n ok de verschillende laandschoppen van Stellingwarf beschreven. Dat is van belang, omreden d’r deur de grote onderlinge verschillen van die laandschoppen in Stellingwarf zoveul soorten an voegels veurkommen. Stellingwarf is daordeur in Nederlaand misschien wel et gebied daor de meerste verscheidenhied an voegels is. In et boek is uteraord ok veul ommedaenken veur de netuurgebieden in al die verschillende laandschoppen. Zo bin bi’jglieks op de schutblaeden van et op A-4 fermaot uutgeven boek de kaorten van Oost- en West-Stellingwarf ofdrokt daor al die netuurgebieden op angeven staon. Ok de in die gebieden veurkommende voegelkiekhutten bin op beide kaorten angeven.
Alle drie de beheerders van de netuurgebieden (It Fryske Gea, Netuurmonementen en Staotsbosbeheer) hebben dit biezundere boek financieel mit meugelik maekt. Datzelde gelt ok veur ‘Vogelbescherming Nederland’ en SOVON. Alle instaansies bin vol lof over de inhoold van et boek en vienen de uutgifte van groot belang.
‘Et Stellingwarver voegelboek’ is op A-4 fermaot, telt 288 bladzieden en is veurzien van een had kaft. De pries is € 24,50.


De Ovend 2012 nr. 6: De perochies van et vri’je Stellingwarf op ’e riegel zet deur Oebele Vries

Et ni’jste nommer van et kulturele tiedschrift ‘De Ovend’ is verschenen. Et is netuurlik weer een hiel ofwisselend en inhooldelik interessaante oflevering. Oebele Vries, de bekende ontdekker en verzorger van de tekst van et Middelieuwse laandrecht van Stellingwarf het uutzocht wat veur perochies d’r bestonnen in et Middelieuwse Stellingwarf, en hi’j het daor vervolgens een slim leesber artikel van maekt mit een mooie kaorte mit de perochies d'r in tekend, dat de lezer krigt een helder overzicht. Et gaot him d’r veural omme zien te laoten uut wat veur perochies Stellingwarf om 1500 henne beston, doe et gebied deur de hertog van Saksen veroverd wodde en bi’j Frieslaand kwam. Mar zien vraoge is eigenlik ok: hoevule stellings, ‘dörprechters’ dus, weren d’r? Et wodt dudelik bi’j de perochies ok West-Ni’jberkoop heurt, en ok dat dr. T.H. Oosterwiek indertied geliek hadde doe die uutstokte dat West-Ni’jberkoop westelik van Ni’jhooltpae was en niet etzelde as et Ni’jberkoop van now, dat i.t.t. West-Ni’jberkoop Oost-Ni’jberkoop, of ok wel Oost-Berkoop. Vries het een aandere opvatting over waor et dörpsgebied van West-Ni’jberkoop lag as zien kollega perf. dr. Hans Mol. Ok de visie van Mol is in een kaortien mit de perochies verwarkt. Veerder stokt Vries in zien artikel uut uut welke perochies in of veur 1328 van Drenthe ofscheiden binnen. We zien veerder verslaggies en foto’s van biezundere Schrieversronte-feestelikheden in verbaand mit et 40-jaorig bestaon in disse Ovend, gedichten van W.J. Teijema en Serge Epskamp, verhaelen en / of beschouwings van o.e. Lily Köhler, Harmen Houtman, Sjoukje Oosterloo en Freddie de Vries. De bekende geschiedenissneuper/ et eerdere heufd onderwies van West-Stellingwarf en hiemkunde-orgenisaoter Jan de Vries vertelt en toont zien mooiste plak in de rebriek ‘Dit plak dot me wat’. De Ovend wodt weer ofsleuten mit de strip van Frank Spijkers: ‘Heer Otto van Buil’. Losse nommers van De Ovend: 3,50; lidm./ab.: 18 euro.


’De dörpen van Stellingwarf in oolde beelden’ (mit plaknaemeverklaorings): herdrok is d'r!

Binnen twie weken nao et verschienen van et boek ‘De dörpen van Stellingwarf in oolde beelden’ was de eerste oplaoge (750 stoks) al uutverkocht. De Stellingwarver Schrieversronte, die dit boek van Jan Koops en Jan de Vries uutgaf, het daoromme besleuten om veur een herdrok te zorgen. Die twiede drok is d'r al weer even, en de verkope lopt prima. Dat is begriepelik, want in et boek bin prachtige prentbriefkaorten en foto’s van alle 39 dörpen van Stellingwarf te zien, mit daorbi’j kotte infermetieve teksten. Een groot diel van de kaorten en foto’s kommen uut de indrokwekkende verzaemelings van Koops en De Vries. Beide auteurs kregen liekewel hiel veul mitwarking van tal van historische verienings en pattekelieren, zodat een in meerdere opzichten uniek boek ontstaon kon. Et boek is nog es extra antrekkelik omreden taelwetenschopper dr. Henk Bloemhoff veur de plaknaemeverklaorings van alle dörpen zorgd het. Bi’j de eerste drok van et boek kon bi’j ankoop gebruuk maekt wodden van de speciaole kottingsbon van Boompers. Bi’j de herdrok gelt die aktie liekewel niet meer, de verkooppries van et boek blift wel etzelde: € 17,50.


Krek weeromme van een dag op schoele, van et warken op 'e febriek, een kuier of een lange vergeerdering, en even tied veur een gedicht? Lees dan even veerder!


Lendediek III

Elektrische paolen spinnen
mit heur zwatte draoden
een web van miemering
deur haastige lochten.

De dieze uut et waeter
wist tiedelik et asfalt uut,
een spinne lat een druppe valen,
op roestig stiekeldraod…

De zunne dri’jt zien kotte uren,
de wiend gieselt boom en blad,
et brune riet fluustert huut’rig
de diek waacht kalm en zwat.

Harmen Houtman
(uut:Dichterbi’j. Gedichten. Berkoop, 2008)


tael

Wie streektael slit veur nostalgie
moet dit verhael niet lezen.
Et Stellingwarfs moet potverdrie
écht niet van gister wezen!

Jouk (schoelnaeme van Martinus Bakker)
Uut: De Ovend 9 (1981): blz. 88


Femilieberichten in et Stellingwarfs

Riegelmaotig wo’n wi’j vraogd om hulpe bi’j et schrieven van een tekst in et Stellingwarfs, bi’j et maeken van een opschrift, bi’j et bedaenken van een naeme in et Stellingwarfs of bi’j et opstellen van een femiliebericht in et Stellingwarfs. Et is hiel goed dat zoks gebeurt. De Stellingwarver Schrieversronte bestaot as instelling ok om meensken bi’j zok soorte van dingen te helpen. En wi’j helpen jim graeg, dat blief d’r mar niet lange over piekeren. Bel of mail oons dus, oons tillefoonnommer is 0516-451108. Om te mailen kuj' hier an de linkerkaante 'kontakt maeken' anklikken.


NI'JSTE ANPASSING VAN DISSE BLADZIEDE: 17-5-2013