Femilieberichten in et Stellingwarfs


Riegelmaotig wo’n wi’j vraogd om hulpe bi’j et schrieven van een tekst in et Stellingwarfs, bi’j et maeken van een opschrift, bi’j et bedaenken van een naeme in et Stellingwarfs of bi’j et opstellen van een femiliebericht in et Stellingwarfs. Et is hiel goed dat zoks gebeurt. De Stellingwarver Schrieversronte bestaot as instelling ok om meensken bi’j zok soorte van dingen te helpen. En wi’j helpen jim graeg, dat blief d’r mar niet lange over piekeren. Bel of mail oons dus, oons tillefoonnommer is 0516-451108. Om te mailen kuj' hier an de linkerkaante 'kontakt maeken' anklikken.


Taelhulp veur et schrieven


We geven hiernao veur et schrieven in et algemien twaelf punten van ommedaenken:

1. Schrief de klaanken ao (slaopen) en ae (waeter) op die meniere, dus mit de a veurop. Dit bin hiele gewone dingen die vaasteliggen. Ie kun zokke ienvooldige dingen makkelik vienen in et spellingboekien Hoe schrijf je ’t Stellingwerfs?
De ao wodt dus de heldere ao-klaank mit bedoeld zoas in slaopen. De oo is hiel wat aanders. In et woord aovend ('avond') hej' dus de heldere klaank krek as in slaopen. In 'De Ovend' (betekenis: 'oven', uutspraoke: [oobmt]) zeg en schrief ie dus een o, gien ao!

2. De warkwoorden bin veur veul meensken niet altied makkelik. Mit de d’s en t’s gaot et mit dezelde regels as in et Nederlaans. Dus: hi’j wodt, hi’j wodde. Dat hoolt ok in dat as een warkwoord zels gien d het, d’r ok gien twie d’s in kommen kunnen. Een veurbeeld. Et warkwoord is branen. Daor zit gien d in, en dan wodt de verleden tied dus braande. De tegenwoordige tied krigt dan alliend een t, dus hi’j braant. Dat gaot ok op veur bi’jveurbeeld holen: hi’j hoolt. Et warkwoord holen het ommes ok gien d. Ok over disse kwesties kuj’ veul vienen in et spellingboekien Hoe schrijf je ’t Stellingwerfs?

3. In et Nederlaans hebben flink wat warkwoorden in de verleden tied een aandere klinker, zoas in ‘bieden-bood’. Dat het et Stellingwarfs ok, zoas in bieden-beud. Mar et Stellingwarfs het ok in de tegenwoordige tied nogal es een aandere klinker. Dat is bi’j de woorden hi’j, zi’j, et, dus in et inkelvoold. Dus: hi’j bödt ‘hij biedt’, hi’j blift ‘hij blijft’ en zo wat henne. Die vormen kuj’ ok allemaol makkelik vienen in et spellingboekien (aachterin).

4. Krek as in et Nederlaans schrieven we een lange klinker mit ien teken, as hi’j in een eupen lettergrepe staot. Dus lopen, huzen en zo. Mar dat moet dan ok in et verkleinwoord. Dus naost huus schrief ie husien, naost boot schrief ie botien.

5. Rontien, woortien, retien schrieven we en gien rondtien, woordien, of reedtien of zo.

6. We schrieven pennegien, maegien, en gien pennechien, maechien of zo.

7. We schrieven kuwwe ‘kunnen we’, awwe ‘als we’ en gien ku’we, wi’we. Mar nao een lange klinker schrieven we gien dubbel mitklinkerteken. Dus: lao’we ‘laten we’, wee’we ‘weten we’ en zo bin goed, mar verkeerd bin laowwe, weewwe of zo. Ok schrieven we moe’we, krie’we en gien moewwe, kriewwe, want de klinkers oe en ie tellen as lange klinkers.

8. Wanneer schrief ie een woord an mekeer, wanneer van mekeer? Daor geft et spellingboekien gien uutsluutsel over. Ie kun veur dat perbleem et beste in et Stellingwarfs Woordeboek kieken. Trouwens veur hiel veul dingen kuj’ dat goed doen. Zoas aj’ weten willen aj’ een bepaold woord bruken kunnen op ’e meniere daj’ daenken. Of aj’ weten willen as d’r een uutdrokking is mit een bepaold woord, en gao mar deur.
De kombinaosies ‘d’r tegen’, ‘d’r in’ en zo wo’n altied los schreven. ‘Tegen’, ‘in’ en zo die in die kombinaosies zitten wo’n ok haost altied los schreven van et warkwoord dat d’r op volgt.

9. Wor niet ongeduldig en geef de tael d'r niet de schuld van as et even niet wil. Dat zeg ie ok niet aj’ Nederlaans of Engels leren... Doe mar kalm. Lees vaeke in et Stellingwarfs, praot en schrief et vaeke. Dat helpt. Bi’j stokkies en beties wodt et vanzels beter.

10. Schrief disse zoas et hier staot, niet mit zz!

11. Et boek Hoe schrijf je ’t Stellingwerfs? kan je hiel goed helpen, echt waor. Zuuk et op op oonze webstee stellingplus.nl, > e-learning. En et Stellingwarfs Woordeboek, mit zien duzenden en duzenden woorden en gegevens is een top-bron! Et is Stellingwarfs-Nederlaans. Een kottere uutvoering d'r van is et Stellingwarfs - Nederlands Verklarend Handwoordenboek. Et kost euro 12.50 en wodt deur de Stellingwarver Schrieversronte uutgeven. Ie kun et ommenocht inzien en evenueel daelelaeden - allienig veur privé-gebruuk - deur dit an te klikken:
www.stellingplus.nl

(anpast 05-01-2012)