De Stellingwarver Schrieversronte is et belangriekste instituut veur tael, literetuur, geschiedenis, volkskunde en identiteit van Stellingwarf. Stellingwarf is een biezundere regio in Zuudoost-Frieslaand (NL), daor de meensken vanoolds Stellingwarfs praoten. Et Stellingwarfs is een vorm van Nedersaksisch. Oonze administraosie is los op maendag tot en mit donderdag, van 9.00 tot 16.00 ure. Overleggen mit ere mitwarkers kuj' allienig nao tillefonische ofspraoke. Tip: kiek ok es op oonze ere websteden www.stellingplus.nl en www.stellingia.nl!


NI'JS


NI'JSTE NOMMER VAN 'DE OVEND' VERSCHENEN

Et ni'jste nommer van et Stellingwarver kulturele tiedschrift 'De Ovend' is een peer daegen leden verschenen, en krek as altied is et weer slim de muuite weerd. Belangstelling? En ie hebben nog gien abonnement veur Ä20 in 't jaor? 'De Ovend' is elke keer 32 bladzieden en hi'j verschient elke twie maonden. Mitien nemen, zoks: mail vot naor info@stellingwarfs.nl. Ie kun jezels en de Stellingwarver Schrieversronte haost gien groter plezier doen! Wat staot d'r disse keer in dit pracht van een eigen streektiedschrift? Now, mooie gedichten van Jan Willem Teijema en Klaas Knillis Hofstra, bi'jveurbeeld! 'De weensputte' van Roely Bakker is just weer een mooi stokkien proza, en Lily KŲhler heur 'Zorgstelsel' al krek liek. De redaktie geft trouwens ommedaenken an de pas verschenen bundel 'Gloepends', een bloemlezing van Nedersaksisch proza van nao W.O. II. Netuurlik het Frank Spijkers weer een strip-oflevering over Otto, heer van Buil, en Kees Koopstra vertelt over 'Snoekvisken in De Lende'. In de oflevering 'Dit plak dot me wat' vertelt Fettje Alten over heur biezundere baand en liefde mit et gebouw van de Stellingwarver Schrieversronte in et centrum van Berkoop. Biezunder is ok et artikel van Geert Lantinga: 'De Lende, van begin tot aende', et laeste in een mooie riegel. Ok disse oflevering van die riegel wodt weer extra mooi maekt mit vri'j wat biezundere foto's. En zo is d'r meer te vienen, zoas Gerrit Dannenberg zien oflevering van een Nedersaksisch vervolgverhael. Hiel biezunder is ok et Veuroffien, van Jimmy Visser, die dit veur de laeste keer dot. Ja, ok dat stokkien dot je wat as trouwe lezer, om niet te zeggen: dat dot je hiel vule. Zo zegt ze: 'Ik bin [as redaktielid] slim aorige meensken tegenkommen. Et is nog altied een ni'jsgierig blad, et zicht d'r mooi uut en is veur iederiene leesber. Ok kuj' d'r mit de diek uut!'Dat is mar al te waor, ok mit dit mooie ni'je nommer! Mar zels lezen is toch nommer iene! Doen dus!


Webstee 'Stellingia' bŲdt een digitaole blik in belangrieke studies, beschrievings en meer uut et Schrieversronte-kenniscentrum

Op zaoterdag 22 november het de Stellingwarver Schrieversronte officieel een ni'je webstee eupend, www.stellingia.nl. www.stellingia.nl! Daor is een hieleboel te zien. D'r bin alderhaande belangrieke studies over et Stellingwarfs en de Stellingwarver geschiedenis opneumen. Vri'jwilligers scannen materiaol uut et Schrieversronte-kenniscentrum en zullen dat gaondeweg veur de wereld toegaankelik maeken op de ni'je webstee. Mit naeme ok uutgiften die uutverkocht binnen en die niet nog es opni'j drokt wodden, zullen op disse meniere makkelik in te zien wezen. Dislange koj' op www.stellingwarfs.nl et haandwoordeboek Stellingwarfs - Nederlaans inzien, mar sund 22 november 2014 is op www.stellingia.nl ok et grote, vierdielige Stellingwarfs Woordeboek te raodplegen. En zo is d'r meer. Ok de verschillende jaorgangen van et Stellingwarver kulturele tiedschrift 'De Ovend' kommen daor te hangen; flink wat ofleverings bin d'r al in te zien.


Stellingwarver Schrieversronte eupende de archiefdeuren

Op zaoterdag 22 november kon iederiene van morgens tiene tot middags vier ure in et gebouw van de Stellingwarver Schrieversronte terechte. De stichting zette die dag de deuren van et verniíjde Kenniscentrum waegenwied los, zodat bezukers een indrok kriegen konnen van wat dír in dit veur de streek unieke centrum beweerd wodt. Al sund de oprichting van de Stellingwarver Schrieversronte in 1972 wodt perbeerd om alles op et gebied van de geschiedenis van et Stellingwarfs ťn dat van de Stellingwarver streekkultuur in dit centrum onder te brengen. Deur de jaoren henne is dír zo een unieke verzaemeling ontstaon, die nargens eers in de regio te vienen is. Niet alliend is daor deur de mitwarkers van de Schrieversronte en een groep aktieve vriíjwilligers veul wark veur verzet; ok nogal wat biezundere kollekties bin deur de eigeners of arfgenaemen dír van an de Schrieversronte schonken. Biezundere kollekties bin die van o.e. de ammeteur-historici Gerke P. Mulder (1905-1980) uut Appelsche, mar biíjglieks ok op et gebied van de archeologie is dír veul te bekieken. De hiele zaoterdag hebben mitwarkers en vriíjwilligers de bezukers rondleided. De vri'jwilligers hadden butendat veur een alderaorigste, overzichtelike tentoonstelling zorgd, die de bezukers slim wardeerden.


Studiekaemer

In de niíje studiekaemer van et gebouw van de Schrieversronte kan iederiene die dat wil dokementen uut et Kenniscentrum veerder inzien. Vriíjwilligers hebben ien van de kantoorruumten daorveur speciaol inricht. In de studiekaemer is ok de haandbiebeltheek van de Schrieversronte te vienen. In de biebeltheek bin boeken opneumen die mit de regio te maeken hebben, mar ok alle Stellingwarfstaelige romans en dichtbundels bin daor in opneumen. In de studiekaemer is butendat een komputer te gebruken die ansleuten is op Internet, zodat eventueel mitien gebruuk maekt wodden kan van de webstee van et Kenniscentrum. De (biezundere) kollekties van et Kenniscentrum, mar ok de boeken in de haandbiebeltheek, woín niet uutliend. Kenniscentrum en studiekaemer bin alliend nao ofspraoke te bezuken.


Prozabundel Nedersakisch verschenen: bloemlezing van nao W.O. II

Op zaoterdagmiddag 15 november verscheen de niíje bloemlezing ĎGloepends mooie verhalen uit Stellingwerf, Groningen, Drenthe, Salland & Land van Vollenhove, Twente, Achterhoek en de Veluweí. Dat is, kotomme, een boek mit prozateksten uut de zeuven streektaelregioís van et Nedersaksische taelgebied. In die regioís hadden deskundige selekteerders een eerste keuze maekt uut wark van nao de oorlog, en naotied het een redaktie van weer aandere deskundigen van elke regio drie verhaelen anwezen die in de bloemlezing kwammen. Dat weren: Gees Bartels, Annet Timmer en Eric van Oosterhout, anvuld mit Baukje Bloemert van Stichting Het Drentse Boek. Die stichting het dit projekt uutvoerd en dus et boek ok uutgeven. De Nedersaksische koepelorgenisaosie Stichting SONT was de opdrachtgever. SONT en Drentse Boek vienen et belangriek om now en dan goed wark in et Nedersaksisch uut alle regioís te prissenteren, waorbi'j redaktieman Eric van Oosterhout him ansleut doe hi'j et woord kreeg in de prissentaosie. SONT en Drentse Boek willen meensken in de kunde kommen laoten mit wark uut ere regioís, ze zien laoten wat dír zoal an goed wark schreven is, ze willen ok zien laoten dat dír een goeie Nedersaksische literetuur bestaot en ok vullen ze zo as et waore et Haandboek Nedersaksisch an. Dat boek is wel beheurlik uutvoerig over taelkunde en literetuur, mar et kon mar een klein tal teksten opnemen om die literetuur te illestreren. Dit niíje boek lat wark van 26 Nedersaksische schrievers zien, is 112 bladzieden, gelt Ä 12,50 en as e-boek Ä 9,95. Uut Stellingwarf is wark van Jouk (ps. van M. Bakker), Lamkje Hof-de Boer en Johan Veenstra opneumen. Selekteerder veur Stellingwarf was Peter Riksma. Et boek wodde uutgeven as ko-produktie van SONT en Drentse Boek, en is biíj Drentse Boek te koop. Ok de streektaelinstituten in de regioís hebben mitwarkt, en daor is de pepieren versie per 18 november ok te koop. Et Planten Fonds, Stichting Sasland en SONT hulpen mit centeraosie.
De prissentaosie was in de twiede helte van de middag dat de Stichting Nederlandse Dialecten een streektaelkonfereensie hul in Hoogevene, in de biebeltheek daore. Annet Westerdijk, vice-veurzitter van SONT, benaodrokte dat heur orgenisaosie et van belang vint om naost de stried veur erkenning onder diel III now en dan goed ommedaenken te geven an et regio-overkoepelende belang, zoas ok et veuruuthelpen van kennis en inzicht in schrieveriíje van doe en now. SONT was en is daoromme ok slim bliede mit de inzet van ieder in dit projekt.
Vice-veurzitter Westerdijk overhaandigde et eerste exemplaor an Veronique De Tier, veurzitter van de Stichting Nederlandse Dialecten, warkzem an de universiteit van Gent en toegelieke ok doende as streektaelfunktionaoris Zeeuws. Die antwoordde uteraord mit een toepasselik woord.
Eerder hadde Eric van Oosterhout, lid van de redaktie en in et daegelikse leven borgemeister van de gemiente Aa en Hunze, ien en aander verteld over de warkwieze van de selekteerders en van de redaktie. Hiíj hul een pleidooi veur goed ommegaon mit de streektael, benaodrokte de weerde en meugelikheden van meertaelighied en nuumde nog dat et een goed ding wezen zol as Den Haag, in et biezunder minister Plasterk, now es een keer over de brogge komt mit die erkenning diel III. Siktaoris van SONT Henk Bloemhoff zette mit naeme de mitwarkers van Drentse Boek Hermien Haar en Baukje Bloemert nog even in et zunnegien. Want et hadde al mit al een boel wark west, alles was mooi op Ďe tied klaor kommen en de prissentaosie leup ok meraokels.


Lendesymposium Stellingwarver Schrieversronte: dik in odder neffens algemiene miening

Op vriíjdag 14 november hul de Stellingwarver Schrieversronte veur een ommeraek interesseerd pebliek een mooi symposium in Noordwoolde, in et bekende Vlechtwark. Thema: De Lende, in briede zin. De Schrieversronte hadde zes inleiders bereid vunnen om een lezing heuren te laoten. Dennis Worst, onderzuker biíj de Fryske Akademy begon mit een lezing over de laandschopsgeschiedenis. Een biezunder punt in zien lezing was zien argementaosie veur een lange, gemienschoppelike benedenloop van De Lende en/of De Kuunder, dat hangt van et perspektief of, naor Vollenhove. Zoks zol mitien een verbaand leggen kunnen mit een historische biening mit Vollenhove. Archeoloog Jan Slofstra richtte him in eerste instaansie op et gebied van De Boorn, mit uutstappen naor et Lendegebied. Him leek meer archeologisch onderzuuk naor de streek om De Lende een veurnaem ding; him dochte dat zoks nog wel es belangrieke zaeken veur et locht brengen kon. Ok hadde hiíj een aorige hypothese over een baand van Ďet Oolde Legerí (biíj Donkerbroek) mit et oolde laandweerstelsel. Historikus Meindert Schroor nuumde o.e. kaansen veur veerder onderzuuk angaonde de vene-ontginnings zudelik van De Lende, in verbaand ok mit de vorming en loop van de perveensiaole greenzen. Streekgeschiedenis- en netuurkenner Geert Lantinga gaf inzicht hoe de plannemaekeriíje en uutvoering van de kenalisering van De Lende niet zomar veur mekeer was; et op verschillende plannen ommestennen, et zuken van ko-financiering en de uutvoering, et kwam allegeer op 'e bodden, an de haand van fotoís die hiel wat van de praktiek zien leuten. Taelkundige Henk Bloemhoff sleut him an biíj de visie van Moritz SchŲnfeld dat de vorm van de naeme De Lende mit Ėe- de ooldste is en gaf argementaosie, en neerlandikus Peter Riksma vertelde hoe De Lende een rolle speuld het in de literetuur; hiíj verwaachtte dat zoks ok biíj schrievers van now en laeter zo blift. In de twiede helte van de middag was dír mooi tied veur diskussie en uutwisselen van idenen mit de zael. Belangriek gemienschoppelik punt was dat et hier, alles biíj mekeer, een stok identiteit anbelangt, dat die deur hiel vule meensken zo anvuuld en dreugen wodt en dat de regio daor veerder mit moet. Op et punt van de tael kun de meensken daor al vriíj ienvooldig an mithelpen deur et Stellingwarfs te bruken en bruken te blieven. Wat et laandschop anbelangt dír bin al aorig wat slingerbochten weer in herkenbere staot, mar dír kan ok flink wat meer, zo dee blieken.
Schrieversronteveurzitter Ype Dijkstra leidede de dag, was dikke tevreden mit de lezings en kon ofsluten mit et idee dat Stellingwarf mit zien mooie, him opniīj ontwikkelende Lendedal veerder kan en moet. En ok de Stellingwarver Schrieversronte kan veerder mit et onderwarp. Dijkstra nuumde de vorming van idenen over et laandschop ok in relaosie mit de netuur. Hiíj nuume mit naeme ok et Schrieversronteplan om van de lezingteksten en nog wat teksten over anvullende onderwarpen een mooi Lendeboek te maeken.


Flitskursus: Stellingwarfs leren in iene dag!

Kan dat? Et leren van een tael in iene dag? Now, hielemaole flitsend zují dír nao zoeín dag nog niet mit ommegaon kunnen, mar in iene dag kují wťl hiel wat van een tael leren. Vandaor dat de Stellingwarver Schrieversronte op zaoterdag 29 november een ĎFlitskursus Stellingwarfsí orgeniseert!
De kursus is bedoeld veur meensken die et Stellingwarfs niet machtig binnen en graeg mit et schrieven ťn praoten dír van an de gang willen. De Flitskursus is ok bedoeld veur meensken die et deur de weke niet an tied hebben om kursussen te volgen.
De kursus wodt holen in Berkoop, en begint morgens om tien ure. Tot twaelf ure is dír dan andacht veur de spelling en de grammatika van et Stellingwarfs. Dit onderdiel zal geven wodden deur dr. Henk Bloemhoff, taelkundige en saemensteller van et Stellingwarfs Woordeboek. Et middagdiel is van 13.00 tot 15.00 ure, dan is dír veural ommedaenken veur et praoten en et daegelikse gebruuk van et Stellingwarfs. Dat onderdiel wodt verzorgd deur Ypie v.d. Boer en Sietske Bloemhoff.
De Flitskursus wodt geven in et gebouw van de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop, de kosten bin Ä 20,00 per persoon, koffie en thee inbegrepen. Opgeven kan via de mail info@stellingwarfs.nl, bellen kan ok naor et kantoor: 0516-451108 (van maendag t/m donderdag).


Belangriek ommedaenken veur Nedersaksisch in et locht van kienderrechterapportage an VN

De vierde ngo-rapportage van et Nederlaanse Kienderrechtekollektief het ok et belang van zorg veur voldoende plak veur de minderhiedstaelen Fries, Limburgs en Nedersaksisch mit naeme in et onderwies onderstreept. Et bliekt, zo nuumt et rappot, dat et veur kiender vaeke muuilik is om zoeín tael te bruken, omreden dír in et onderwiespergramme en op tillevisie en radio weinig of gien ommedaenken an geven wodt. Ok bin dír klachten dat dír te min vakbekwaome meensken op íe schoelen binnen. Et Nederlaanse kienderrechtekollektief rikkemedeert daoromme dit an de Verienigde Naosies: ĎGarandeer dat er op school en in de media voldoende aandacht wordt besteed aan minderheidstalení. Uteraord vint ok de Stellingwarver Schrieversronte zoeín geraansie veur voldoende ommedaenken van groot belang.
Et rappot is schreven deur ngoís en maotschoppelijke orgenisaosies uut hiele Nederlaand die heur daegeliks doende holen mit kiender en kienderrechten. Zo onstaot een goed beeld van de kienderrechtesituaosie, zo stelt et rappot. Hoewel Nederlaand een ontwikkeld laand is waor veul kiender et goed hebben, is dat toch niet mit elk zo. Et rappot gaot dan ok over kiender daor et niet goed mit gaot of daor et mis mit gaon kan. Et wodde onderschreven deur tachtig maotschoppelike orgenisaosies, en zal deur de VN weer bruukt wodden om oonze overhied rikkemedaosies te doen om te verbeteren.


Gegevens in oolde dagblaeden zuken: dat kan goed mit ĎDelpherí

Een aorig niíjgien uut de digitaole wereld, daor et Meertens Instituut mit naeme op wezen het: dír bin now hiel vule oolde kraante-uutgiften beschikber om digitaol deur te zuken, zo te zien ok meer as dat de meersten bekend wezen zal. Vandaor dit berichien: veur elkeniene die bepaolde oolde dagbladen deurzuken wil is dír now de zuukmesiene Delpher. De Keuninklike Biebeltheek (KB) het d'r hiel veul veur anleverd. Die het trouwens een jaormennig leden al weten laoten an de Stellingwarver Schrieversronte dat ze zels al heur boeken gaondeweg digitaliseren zullen, ok heur boeken in de streektael. Mar Delpher is dus now even in et niíjs. Ie kun in oolde kraanten vanzels berichten vienen over streektaelschrievers vroeger, over stokkies m.b.t. de geschiedenis, en al zo wat henne. Et is netuurlik wel even goed naodaenken om een logisch woord in te tikken daor aj' mit zuken willen. Veur oonze omgeving is van belang om te weten dat ok de ĎFriese Koerierí (1952-1969) deur te zuken is via Delpher. Die kraante, die veul infermaosie het uut Stellingwarf weg, is now dus ok beter te vienen en in te zien as eerder. De KB hadde al wel de ĎFriese Koerierí digitaol beschikber sund et laest van 2011. De Liwwadder kraante van vroeger kojí al eerder digitaol deurzuken, via dekrantvantoen.nl. Dat was al aorig bekend. Dat de Friese Koerier ok te deurzuken was, was dus niet bi'j elkeniene bekend. Mar dat zal now mit ĎDelpherí wel aanders wodden. Hier kují him vienen:
www.delpher.nl


Of bi'j' an 't zuken naor oolder ni'js? Klik dan 'webstee-archief' an, linksonder, en ruul algedurig deur naor beneden!


Stellingwarver Schrieversronte vragt vriíjwilligers!

Veur et veerder digitaliseren van et Kenniscentrum van de Schrieversronte is de Stellingwarver Schrieversronte op zuke naor meensken die een dagdiel in de weke daor an mithelpen willen. Sund een posien is om die reden al een groepien vriíjwilligers o.l.v. Schrieversrontemitwarkster Saskia Douma drok doende mit et herorgeniseren van et belangrieke centrum. Et Kenniscentrum van de Schrieversronte is ťt centrum in de Stellingwarven waor unieke kollekties angaonde de Stellingwarver tael en streekkultuur op een goeie meniere beweerd blieven. Et doel is om de kommende tied alle unieke materiaol dat in et Kenniscentrum te vienen is op de niíje webstee www.stellingia.nl te plaetsen. Veur et inscannen van alle schriftelike materiaol wodt now uutkeken naor meensken die de Schrieversronte daor biíj helpen willen. DusÖ hebben jow een morgen of een middag over in de weke, en jow zollen mithelpen willen, jow bin van hatte welkom! Anmellen kan deur even te bellen mit de Schrieversronte (0516-451108), en dan even te vraogen naor Sietske Bloemhoff.



Krek weeromme van een dag op schoele, van et warken op 'e febriek, een kuier of een lange vergeerdering, en even tied veur een gedicht? Lees dan even veerder!


De eerste drie gedichten die hier volgen kommen uut de ni'jste Schrieversronte-uutgifte: 'Van Schossel tot kuierpad' (Berkoop, zommer 2014)


Ik daenk de hooltwallen
om mien gedaachten henne

in de veerte een geluud
een traog piepen
deur et hoolt
onder de bomen deur
veurbiíj et hekke
langs de zwatte brummels
et laand in
langzem naor beneden
maekt De Kuunder ruumte
stuurt et waeter
krek die kaante op
waor aík henne wol
elke peddelslag een betien
veerder vot
havens woín groter
de golfslag van de boten hoger
gruun maekt plak veur witte koppen
schoem jagt langs miíj henne

ik daenk de hooltwallen
om mien gedaachten henne

Willem Jan Teijema


Kringloop

Zunnestraolen
blote voeten op
gruun grŲs
voegelgekwetter
meitied
et hatte zingt
de geest zocht
niíje paeden
pruuft al de
zoemer
in volle bluui
geurende as
riepe appels in de
haast
oktoberstormen
stelen kleur
roven blaeden van
huverende bomen
naekte toeken huden
zwiegende voegels
winter
koolde stolt et waeter
zunnestraolen spiegelen
verlangst naor
blote voeten op
gruun grŲs.

Roely Bakker


Waor as ik gao

Aendeloos
Op Ďe wiend
Drift de schofferd
Boven et laand
Oftekend
Tegen et blauw
Van de onaendighied

In de zunne
Stao ik
Mit zien klauwen
In mien ziel
Volg ik
De voegel
Veerder
Naor ginder
Daor
Waor as ik
Gaon kan

Christine Mulder


=================================================


Lendediek III

Elektrische paolen spinnen
mit heur zwatte draoden
een web van miemering
deur haastige lochten.

De dieze uut et waeter
wist tiedelik et asfalt uut,
een spinne lat een druppe valen,
op roestig stiekeldraodÖ

De zunne driíjt zien kotte uren,
de wiend gieselt boom en blad,
et brune riet fluustert huutírig
de diek waacht kalm en zwat.


Harmen Houtman
(uut:Dichterbiíj. Gedichten. Berkoop, 2008)



tael

Wie streektael slit veur nostalgie
moet dit verhael niet lezen.
Et Stellingwarfs moet potverdrie
ťcht niet van gister wezen!


Jouk (schoelnaeme van Martinus Bakker)
Uut: De Ovend 9 (1981): blz. 88


Femilieberichten in et Stellingwarfs

Riegelmaotig woín wiíj vraogd om hulpe biíj et schrieven van een tekst in et Stellingwarfs, biíj et maeken van een opschrift, biíj et bedaenken van een naeme in et Stellingwarfs of biíj et opstellen van een femiliebericht in et Stellingwarfs. Et is hiel goed dat zoks gebeurt. De Stellingwarver Schrieversronte bestaot as instelling ok om meensken biíj zok soorte van dingen te helpen. En wiíj helpen jim graeg, dat blief dír mar niet lange over piekeren. Bel of mail oons dus, oons tillefoonnommer is 0516-451108. Om te mailen kuj' hier an de linkerkaante 'kontakt maeken' anklikken.


NI'JSTE ANPASSING VAN DISSE BLADZIEDE: 17-12-2014