De Stellingwarver Schrieversronte is het belangrijkste instituut voor taal, literatuur, geschiedenis, volkskunde en identiteit van Stellingwarf. Stellingwarf is een bijzondere regio in Zuidoost-Friesland (NL), waar men vanouds Stellingwarfs spreekt. Het Stellingwarfs is een vorm van Nedersaksisch. Onze administratie is geopend op maandag tot en met donderdag van 9.00 tot 16.00 uur. Overleg met andere medewerkers is alleen mogelijk na telefonische afspraak. Tip: bezoekt u ook eens onze andere website: www.stellingplus.nl!


NI'JS


Laeste ni’js: veur de inhoold van de ni’je boekekraante kuj’ alvast op www.stellingplus.nl, > Laeste ni'js, > 'Boekekraante' kieken!


Pebliekspriezen manifestaosie haandboekbienen bekendmaekt

Oflopen zundagaovend, kot nao et ofsluten van Eupen Stal, wodden tiedens een speciaole bi’jienkomst bi’j de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop de pebliekspriezen bekendmaekt van de manifestaosie haandboekbienen. Veertig professionele en ammeteurhaandboekbieners stuurden daorveur heur wark in. In de vier weken durende keunstroute weren al die veertig haandbunnen boeken tentoonsteld in de grote zael van et gebouw van de Schrieversronte. Et pebliek van Eupen Stal mocht mit mekeer uutmaeken naor wie de pebliekspriezen gaon zollen. Veur et in te bienen boek weren losse katerns beschikber steld van et keunstboek ‘Van schossel tot slingerpad’, dat oflopen veurjaor deur de Stellingwarver Schrieversronte uutgeven wodde. De meerste stemmen gongen naor Eva Kipp (Kloosterburen), de twiede pries was veur Baukje Scheppink (Haddegeriep) en de dadde pries gong naor Lenie Stamhuis uut Garnwerd. Veur de drie winners hadde de SSR drie keunstwarken en gedichten beschikber steld van Peter Hiemstra en Christine Mulder, Marjolein Spitteler en Willem Jan Teijema, en Christiaan Kuitwaard en Roely Bakker. Deur een vakjury wodde eerder, bi’j de prissentaosie van ‘Van schossel tot slingerpad’, op de eupeningsdag van Eupen Stal op 12 juli, et wark van An Taveirne (Brugge), Harrie Knoors (Roermond) en Sacha de Ven (Aduard) as beste anwezen. Uut et pebliek dat de formelieren invulde t.b.v. de pebliekspriezen bin acht naemen lot. Die acht meensken wodt een kursus haandboekbienen anbeuden. De kursus wodt op 8 november in Berkoop geven deur Jan Bosch en Corrie Los van de Stichting Haandboekbienen.


Ni’jste Ovend (jg. 42, nr. 4): van Vituskarke tot haandboekbienen

De ni’jste Ovend is d’r en dat is mooi om hier even te numen. Wel zoe’n twintig man zorgde veur een meraokels aorig nommer, netuurlik weer van et soorte ‘veur elk wat wils’. Dichtwark is d’r disse keer van Klaas Knillis Hofstra, verhaelen en beschouwings bin d’r van Harmen Houtman, Pieter Dijkstra, Sjoukje Oosterloo en Lily Köhler en redaktielid Jannes Westerhof begint dit augustusnommer mit et bekende Veuroffien. Dus zoas we ‘t wend binnen van et Stellingwarver tiedschrift. Frank Spijkers het een vermaekelik stripverhaeltien. Disse keer het Otto, heer van Buil, te lieden van koezepiene, mar nog vule meer van de verdoving… Jannes Westerhof lat netuurman Andries van der Veen mooi an et woord kommen in de rebriek ‘Dit plak dot me wat’. De Ovend-redaktie vertelt over tien voegelexkursies die de Stellingwarver Schrieversronte dit veurjaor hul veur kiender van et basisonderwies in Stellingwarf, en Gait Golbach is degene die de oflevering van et Nedersaksische vervolgverhael veur zien rekening nemt, in et Deventers. Geert Lantinga geft veul infermaosie in zien vierde diel van ‘De Lende van begin tot aende’. Hi’j lat butendat beeldmateriaol zien van o.e. Et Sas en van de oolde spinnekopmeule van Gauke Gooijer an de Lendediek. As vervolg op eerdere info in De Ovend (jg. 41, nr. 6) stipt Henk Bloemhoff infermaosie an uut et boek dat Antje van der Berg maekte mit gegevens van heur pake Geart Jabiks van den Berg (1866-1954), uut de wereld van Ooldehoorn e.o. ‘De Hoorn’ slat op de veurloper van ‘Ooldehoorn’ en op de langgerekte eerste bewoningshoogte an de noordkaante van De Kuunder; die sleut an bi’j et zwaog-gebied van Hoornsterzwaog. Rienk Klooster geft in disse Ovend een mooi overzicht van de petroonheiligen in Stellingwarf en hi’j nemt al doende eerdere schrieveri’je over dat onderwarp mit. Et is van belang om nota van dit artikel te nemen, niet allienig vanwegens de volledighied mar ok omreden eerdere verzinnen op dit terrein verbeterd binnen. Zo bliekt o.e. de Berkoper bescharmheilige niet Bonifatius, mar Vitus te wezen. Disse Ovend-oflevering geft veerder ok ommedaenken an et verschienen van ‘Van schossel tot slingerpad’ en ‘Gebonden kunst’, twie belangrieke publikaosies die in verbaand staon mit een grote Schrieversronte-aktiviteit op et terrein van et haandboekbienen (kiek ok leger op disse websteebladziede). De Ovend kuj’ je op abonneren veur €20 in ’t jaor. Doe dat, zollen we zeggen! Mar losse nommers kopen kan ok. Die gellen € 4 et stok.


Prissentaosie bi’j Schrieversronte drok bezocht

Tiedens een drok bezochte prissentaosie bi’j de Stellingwarver Schrieversronte verscheen op zaoterdagmorgen 12 juli in Berkoop et keunstboek 'Van schossel tot slingerpad' en de katalegus 'Gebonden kunst’, t.b.v. de manifestaosie Haandboekbienen. Die manifestaosie is koppeld an de keunstroute Eupen Stal, die diezelde dag ok uut aende gaon is. In et gebouw van de Schrieversronte is tiedens Eupen Stal et wark te zien van de keunsteners Peter Hiemstra, Christiaan Kuitwaard en Marjolein Spitteler dat in et keunstboek opneumen is. In et boek bin ok Stellingwarver gedichten te lezen van Roely Bakker, Christine Mulder en Willem Jan Teijema. Heur wark zal tiedens Eupen Stal mit riegelmaot te heuren wezen. Keunsteners en dichters hebben heur bi’j et warken an et boek inspireren laoten deur et thema ‘Ruumte’. Bi’j de SSR bin butendat veertig haandbunnen boeken te zien, daorveur bin losse katerns van et keunstboek bruukt.
Zaoterdagmorgen rikte Schrieversronte-veurzitter Ype Dijkstra een eerste exemplaor uut van ‘Van schossel tot slingerpad’ an Peter Hiemstra, hi’j is ok veurzitter van Eupen Stal. Eerder had Twiede Kaemerlid Lutz Jacobi al een boek kregen, o.e. vanwegens heur inzet veur de veerdere erkenning van et Nedersakssisch, waor et Stellingwarfs onder vaalt. Spietig genoeg kon Jacobi vanwegens heur vekaansie niet naor Berkoop kommen. Heur reaktie was liekewel zaoterdagmorgen wel in een filmpien te zien en te heuren. Et Stellingwarfs praotende lid van de Twiede Kaemer leut behalven heur bewondering veur ‘Van schossel tot slingerpad’ opni’j weten hoe belangriek ze de erkenning van et Nedersaksisch vint.
Peter Hiemstra gaf an arg bliede te wezen mit et ni’je keunstboek, en zee ok hoe belangriek hi’j de altied goeie saemenwarking tussen Eupen Stal en de Schrieversronte vint. Al sund jaor en dag kan Eupen Stal tiedens de vier weken durende keunstroute gebruuk maeken van de grote zael in et gebouw van de SSR.
Daornao benaodrokte veurzitter Jan Bosch van Stichting Handboekbinden et belang van et saemenwarken van instellings. Op die wieze kan d’r vaeks krek even wat meer, neffens Bosch. Hi’j was ommeraek bliede mit de saemenwarking mit de Schrieversronte, waordeur veur et eerst in et noorden een prachtige manifestaosie haandboekbienen orgeniseerd wodden kon. Vervolgens beud Bosch et eerste exemplaor van ‘Gebonden Kunst’ an. Dat was veur haandboekbienster Corrie Los uut Oosterwoolde, zi’j is de initiatiefneemster van de manifestaosie Haandboekbienen.
Veurzitter Jan Bosch van Stichting Handboekbinden maekte vervolgens de drie jurypriezen van de manifestaosie haandboekbienen bekend. Die priezen weren veur An Taveirne (Vlaanderen, eerste pries), Harrie Knoors (Limburg, twiede pries) en Sacha de Ven (Grunningen, dadde pries). De Stellingwarver Schrieversronte stelt drie priezen veur de pebliekspries beschikber; et pebliek van Eupen Stal bepaolt naor wie die drie priezen gaon. De bekendmaeking daorvan is op zundagaovend 10 augustus, kot naodat de deuren van Eupen Stal weer veur een jaor dichtegaon.


Flitskursus Stellingwarfs veur Plasterk

Tiedens de prissentaosie van et keunstboek ‘Van schossel tot slingerpad’ en de katalegus ‘Gebonden kunst’ maekte Schrieversronteveurzitter Ype Dijkstra mitien van de gelegenhied gebruuk om ok nog es et belang van de veerdere erkenning van et Nedersaksisch, waor et Stellingwarfs onder vaalt, dudelik te maeken. Et ‘grune locht’ daorveur moet van Den Haag kommen, waor o.e. de kaemerleden Lutz Jacobi (PvdA) en Eddy van Heijum (CDA) heur geweldig veur die erkenning inzetten. Omreden menister Ronald Plasterk op dit mement aenlik de ienige is die nog wat dwasbongelt, beud Dijkstra de menister een Flitskursus Stellingwarfs an. ‘As Plasterk ienkeer wet hoe mooi oonze tael is, komt et mit de veerdere erkenning d’r van vast en zeker goed,’ neffens de SSR-veurzitter.


Lende-symposium op kommenwegen: mit o.e. Meindert Schroor en Dennis Worst

De Stichting Stellingwarver Schrieversronte orgeniseert op vri’jdag 14 november een Lende-symposium. Omreden et Stellingwarfs tiedschrift De Ovend dit jaor veul ommedaenken het veur de revier, wodt dit symposium as ofsluting van die biezundere jaorgaank holen.
De Lende zal tiedens et symposium van verschillende invaalshoeken belocht wodden deur drs. Dennis Worst (ontstaonsgeschiedenis), Geert Lantinga (kannelisaosie), dr. Henk Bloemhoff (naemgeving), drs. Meindert Schroor (verdedigingslinies), perf. dr. Jan Slofstra (verbanen mit ere revieren) en Peter Riksma (literetuur). Daornaost is d’r o.e. ommedaenken veur keunstuterings zoas beeldende keunst en gedichten.
Et Lende-symposium is van 9.30 tot 17.00 ure in ’t Vlechtwark in Noordwoolde, de intree is € 10,00. Opgifte is now al meugelik deur te bellen of te mailen mit et kantoor van de Schrieversronte in Berkoop: 0516-451108, info@stellingwarfs.nl.


Ankondiging: Van schossel tot slingerpad

Bi’jkotten verschient bi’j de Stellingwarver Schrieversronte een wel hiel biezundere uutgifte: et keunstboek ‘Van schossel tot slingerpad’. Dat is om percies te wezen op 12 juli. De eerste exemplaoren bin dan veur Lutz Jacobi (lid Twiede Kaemer) en Peter Hiemstra (vz. Eupen Stal). In de ni’je uutgifte is wark opneumen van de Stellingwarver keunsteners Peter Hiemstra (beelden), Christiaan Kuitwaard (schilderi’jen) en Marjolein Spitteler (mingde techniek). De literetuur komt veur et voetlocht deur de Stellingwarver dichters Roely Bakker, Christine Mulder en Willem Jan Teijema. Jim begriepen wel, dit wodt wel weer een hiel biezundere uutgifte. Pries: € 17,50. Toegelieke verschient ok nog een biezundere ketalegus, ‘Gebonden Kunst’, mit ofbelings en beschrievings van alle mit de haand bunnen boeken van 40 meensken die mitdaon hebben an de mannefestaosie boekebienen mit de haand. Blief de ni’jgies volgen en kiek van dat ok op stellingplus.nl, oonze aandere webstee.


De Ovend 42 nommer 3: veul interessaante artikels

Inderdaod, een interessaante Ovend weer, disse keer. Lily Köhler vertelt heur verhael ‘Privacie’ en Tonko Ufkes levert zien pat van et Nedersaksische vervolgverhael dat elke keer in De Ovend staot. Zien dielverhael hiet ‘De ofrekening’. Roelie Bakker heur gedicht ‘De boot naor Terschelling’ wodt volgd deur Harmen Houtman zienend mit de titel ‘Elke Druppe’, Carolien Hunneman vertelt uut Finlaand weg over ‘Paosken, veurjaor en Keuningsdag’ en Freddie de Vries vertelt over een stee in Hooltpae mit de naeme Domenees Hoeke. Netuurlik begint De Ovend mit ‘Et veuroffien’ van Jimmy. Echt in de sfeer van de artikels zit et vervolgartikel van Geert Lantinga ‘De Lende, van begin tot aende (diel 3). Frans Wuijts brengt diel 2 van ‘Mr. Bontekoe en et waopen van Oost-Stellingwarf’, en Tonko Ufkes (over himzels vertellende) zit disse keer in de rebriek ‘Oosterse kontakten’. Dat is uteraord in de sfeer van een (lange) riegel. Dat zitten Henk Bloemhoff en Jan de Vries weer niet in een volkskundig artikel mit de naeme ‘”Paampel”: toepassing, woordgebruuk en beelden uut De Westhoeke’. Daorin veul infermaosie over de toepassing van paampels in bepaold vlechtwark. Et fotowark van Jan de Vries lat o.e. kenner Henk Oosterkamp van Munnikeburen zien, hoe hi’j an et wark is mit et snieden van paampels, et dreugen, et vlechten van een baand en et rietbossen opbienen mit zoe’n baand. Van Oosterkamp zien vertelleri’je over et onderwarp paampels is veul verwarkt in et artikel, en dat is al krek zo wat de infermaosie van Alie Veenhouwer van Spange angaot (now uut Scharpenzeel). Die lat mooi et vlechten van een baantien om een koestat zien, en mit heur snaorske Jantsje demonstreert ze dat op ‘e foto. Ok disse keer dus niet zomar een Ovend, mar een meraokels interessaante Ovend! Ok nog een keer omreden d’r veul redaktioneel ni’js in te vienen is! Bi’j’ misschien nog gien abonnee? Een los nommer kan ok, zoks kost € 4.00.


De Schrieversronte-veurzitter nuumde: ‘Ofstaand van gemientebestuurders tot oonze eigen tael, et Stellingwarfs, slim groot’

Tiedens de jaorvergeerdering van de Algemiene Raod van de Stichting Stellingwarver Schrieversronte was veurzitter Ype Dijkstra in zien eupeningstoespraoke bepaold niet lovend angaonde de holing van de Stellingwarver gemientebesturen t.o.v. de Stellingwarver tael. Et zit him en de ere bestuursleden van de SSR beheurlik dwas hoe de gemienten tegen et zo suksesvolle Tomke-projekt ankieken: ‘Uut oonze Stellingwarver Tomke wodt in 19 van de 21 Stellingwarver ukkespeulplakken en plakken veur kienderopvang veurlezen. (De gemiente West-Stellingwarf miende eerst dat Tomke mar in drie van heur ukkespeulplakken komt, mar dat bin d’r in elk geval negen. Mar now ja, toe dan mar!) Ik zal jim ok niet vermuuien mit et gedoe dat wi’j hebben om een redelik antwoord te kriegen op een ienvooldige vraoge van oons. De gemienten betaelen naemelik gien cent an Tomke; dat vraogen wi’j ok niet van heur. Des te opmarkeliker is et dat de gemiente West-Stellingwarf oons kotleden weten leut et niet zo zinvol te vienen dat de Stellingwarver ukken en kleuters mit et Stellingwarfs in anraeking kommen! Ie hoeven beslist gien onderwieskundige te wezen om te weten dat et al jáóren vaastestaot dat et een verrieking veur et kiend is as et kennis nemen kan van twie, drie of alderdeegst vier taelen.
Et bin dié biezundere zaeken waor wi’j ók ten principale mit de gemiente over praoten willen. Oonze erverings mit Tomke en de gemientebesturen hebben misschien ok wel alles te maeken mit et fundamentele oordiel van oonze gemientebestuurders over de eigen Stellingwarver streektael. Let wel: ik praot over et híéle gemientebestuur van oonze beide gemienten. De raod, et kollege van B&W én et ambtelik apperaot. Ik zeg dat omdat jim d’r vanzels goed bekend mit binnen dat wi’j de sympetie veur et Stellingwarfs van wethoolder Sierd de Boer en een tal raodsleden in de beide gemienten warderen.’

Weinig waarmte veur de Stellingwarver zaeke
Veurzitter Dijkstra komt vervolgens tot de volgende konklusie: ‘Waor et mi’j veural omme gaot is dat wi’j d’r kennelik niet in slaegen oons streven veur de ontwikkeling en et behoold van de Stellingwarver kultuur, tael en et laandschop ók as belang van de Stellingwarver bestuurders deurklinken te laoten. De gemientebesturen geven bliekber liever veul geld uut an imago kampagnes, wiels de Stellingwarver identiteit op ’e deurmatte van de beide gemientehuzen ligt! Dan doen een tal Friese gemienten (m.b.t. et Fries) of gemienten in Duutslaand, Denemarken en Noorwegen et híél wat beter!
De meensken in de Stellingwarven holen van et gebied, et laandschop, de kultuur en de tael! Ie zollen toch verwaachten meugen dat in de uterings van “oonze” bestuurders wat meer waarmte veur de Stellingwarver zaeke deurklinkt as dat an now toe et geval is. Dat kost niks méér en ie geven Stellingwarvers temeensen et gevuul daj’ heur begriepen.’

Stopzetten H.J. Bergveldpries
Et Schrieversronte-bestuur vernam kotleden ok van et veurnemen van de gemienten om de literaire H.J. Bergveldpries stop te zetten. Dijkstra: ‘D’r is nóg een reden waoromme ik teleursteld bin in de holing van de gemientebesturen. Et is et indringende geluud dat oons berikt (d’r is gien overleg!) dat de gemientebesturen de (zes-jaorlikse!) Bergveldpries, vernuumd naor de “founding father” van et Stellingwarfs Hendrik Johannes Bergveld, ófschaffen willen! Mit alle respekt, mar dat kan netuurlik niet! Wi’j schaffen in Nederlaand de (jaorlikse) P.C. Hooftpries of de Constantijn Huygenspries ok niet of. De Bergveldpries vot: dat mag niet gebeuren!’


Bestuursverkiezing
Nao de eupeningstoespraoke, waorin veurzitter Ype Dijkstra nog angaf hiel bliede te wezen mit alle aktiviteiten die de Schrieversronte orgeniseert en uutvoert, zoas de Stellingwarver Dag kotleden in Buil en de manifestaosie Haandboekbienen tiedens de Eupen Stal van dit jaor, volgde de bestuursverkiezing.
In et bestuur weren drie bestuursleden oftredend. De manluden Jan Baas en Peter Riksma weren herkiesber en bin mit algemiene instemming benuumd veur opni’j drie jaor. Attie Nijboer van Oosterwoolde, twiede veurzitter van de SSR, was liekewel niet herkiesber. Veur heur in ’t plak is benuumd Jan Russchen van Oosterwoolde. Attie Nijboer zal heur uteraord wel inzetten blieven veur et Stellingwarfs en de Schrieversronte.

Nao de vergeerdering zorgde de zanggroep ‘’k Wait nait’ veur een slim aorig optreden, mit veul lieties in de streektaelen van et noorden. De Turfschipper van De Smilde, hiemziekte naor de Stellingwarver heide, bos, weide- en bouwlaand bi’j de revier De Kuunder, Waor de Lende en ok et Stellingwarfs Volkslied: de meensken hebben d’r ommeraek van geneuten.



Reformaosie: eerste gruui beparkter en anwezighied kattelieken starker as docht

Op donderdag 24 april hul de Stellingwarver Schrieversronte zien dadde en laeste geschiedenislezing van dit seizoen. Spreker was dr. Wiebe Bergsma, as historikus veur de 16e, 17e en 18e ieuw warkzem bi’j de Fryske Akademy. Bergsma is slim interesseerd in de tied van even nao de reformaosie en de ontwikkelings die daor op volgden. Hi’j nam de geïnteresseerden mit in de poletiek-maotschoppelike verholings en gaf inzicht in hoe de machten in ‘zíen’ tied verdield weren. De kattelieken kregen ondersteuning van missiepriesters, mar dat gong nogal in et geheim, en et leverde nogal wat beschrievende verslaegen op die oons now inzicht geven kunnen en die beweerd wodden in archieven buten Nederlaand. Katteliek bleven vule meer Stellingwarvers as wel es docht is. Dat leidet de onderzuker of deur een kundige interpretaosie van alderhaande schreven bronnen. Opmarkelik is et, zo zee Bergsma, dat d’r gien gevallen bekend binnen waorbi’j meensken kattelieken, die heur geleuf eerst geheim holen mossen, verraoden hebben, ok al ston daor een flinke premie op. Ok warkten degenen die deur de hervorming op et ni’je, ‘goeie geleuf’ overgaon weren, toch wel saemen mit kattelieken, eupenlik of stiekem. Bergsma maekte annemelik dat veul minder meensken officieel overgaon binnen op et ni’je geleuf en dat veul meer kattelieken an et oolde vaasteholen hebben as dat wel docht is. Butendat maekte hi’j een sfeer van toleraansie annemelik, die ok zoveer gong dat de overhied niet of zelden ingreep bi’j alderhaande klachten vanuut de ni’je karke over zaeken die maotschoppelik aenlik niet te aksepteren weren. Zoks is te begriepen vanuut poletiek-maotschoppelike overwegings van diezelde overhied.
Bergsma is grepen deur zien ni’jsgierighied naor de ontwikkeling van even nao de reformaosie in de beide Stellingwarven. Zodoende is hi’j begonnen an de veurbereidings van een boek over dat onderwarp. Hi’j zal mit et tot staand brengen geschiedenisliefhebbers beslist een plezier doen, liekewel meensken hier in de regio as goenend butenuut, omreden, zo benaodrokte Bergsma ok, et laandelike beeld kompleter wodden kan deur dielstudies over regio’s as Stellingwarf. Direkteur Sietske Bloemhoff van de Stellingwarver Schrieversronte sleut of mit een woord van wardering veur de vlotte, vaeke kruderige en humoristische meniere van vertellen. Zi’j kondigde an dat d’r in et ni’je seizoen weer drie historische lezings wezen zullen, en butendat, op 14 november hoolt de Stellingwarver Schrieversronte een symposium over De Lende, mit as sprekers o.e. Dennis Worst, Geert Lantinga en Jan Slofstra.


Paoskevuren in Oost- en West

Et was Paosken, dat we hebben weer de tied van et paoskevuur. Ie vraogen je misschien of waor as dat nog veurkomt in oons gebied. Waor wodde nog toogd, waor wodde nog sleept? Waor is of was et nog, mit ’n allen om de paoskebulte en dan de braand d’r in, mit een feest van uren? Dat zoj’ wel weten willen, en al hielemaole aj’ al niet meer in de buurt wonen. Om mar wat te numen: in Kannede, Noorwegen of Djakarta... Zól et feitelik nog wel veurkommen, vraog ie je misschien of. Kan zoks nog bestaon in disse veraanderende tied? Now, dat is toch hiel aanders as daj’ misschien daenken.
Mar eerst even wat aanders. De twiefel as et verschiensel wel bestaon blieven zol is al van vule eerder, dat bliekt wel. De bekende Stellingwarver schriever H.J. Bergveld publiceerde in 1953 een mooi verhael over et verschiensel paoskevuur hier bi’j omme. Hi’j schrift an et aende: ‘Sjongejonge wat was dat toch mooi, zoe’n paoskevuur waor ’t hiele dörp an mithulp. Mar ok dat heurt tot ’t verleden, en in oonze tegenwoordige tied hebben de schoelejongen et bliekber alderdeegst te drok om ien keer in ’t jaor es wat mit mekeer te doen. Of zol et allienig mar inbelinge wezen?’ Dat verhael wodde in 2013 nog es publiceerd in Bergveld zien verzaemelde wark: ‘Bergveld lest veur uut eigen wark’. Tekstuutgever Henk Bloemhoff maekte een netisie bi’j et verhael: ‘Gelokkig wodt et paoskevuur ok in 2013 en grootkaans ok laeter nog altied in ere holen in verscheiden Stellingwarver dörpen.’ We bin al weer een jaor laeter, en wie deur oons gebied trekt zicht toch her en der nog paoskebulten. Ie zollen weten willen waore wel en waore niet. En daor is now es een keer goed aachter te kommen, want de Liwwadder Kraante (LC) het op 19 april een aorig artikel schreven, mit een overzicht waor dit jaor paoskevuren binnen. Dat is in Oost- en West-Stellingwarf: Appelsche (3x), Berkoop, Donkerbroek, Else, De Haule, Ni’jberkoop, Makkinge, Oosterwoolde (4x), De Fochtel (2x), Waskemeer, Hooltpae, Sunnege, De Oosterstreek, Ooldelaemer, Vinkege en Ni’jhooltpae. Noordeliker telde de LC ok paoskevuren in de gemienten Opsterlaand (4x), ’t Vene (8x), en De Friese Meren (20x; veur wie him ofvragt wat dat wel niet wezen mag, dat 'De Friese Meren': dat is een ni’je kleine-mammoetgemiente). De Stellingwarven staon bekend as et ‘epicentrum’ van de paoskevuurtredisie, zo schrift de LC, en dat is ok zo in historisch opzicht, mar dan allienig vanuut et Friese perspektief, zonder daj’ over de perveensiegreenzen kieken. Mar dat moej’ netuurlik juust wel doen. De Stellingwarven bin feitelik de raand van et hiel groot Nedersaksisch gebied waor vanoolds de paoskevuren tredisie weren; dat lopt oostelik en ok zudelik nog veerder, ok in Noord-Limburg en Noord-Braobaant. Dit schreef K. ter Laan in zien ‘Folkloristisch Woordenboek van Noord en Zuid’ (1949): ‘Paasvuren worden ontstoken in Stellingwerf, Westerwolde, Drente, Overijssel, Gelderland’. Hi’j vertelt netuurlik vule meer, en zegt dan ok nog: ‘Onder de invloed van de Stellingwerven in de laatste jaren ook Paasvuren te Oude- en Nijehorne, Katlijk, Mildam en Jubbega; doch ook te Wijnjeterp, in de Hemrik en te Ouwsterhaule bij Joure’. Ter Laan vertelt ok over et waoromme en hoe van de paoskevuren, en over alderhaande biezundere gewoonten. Hi’j vertelt ok dat de paoskevuren in Duutslaand braanden in hiel Duuts Nedersaksen, van de Rijn tot an de Elbe.
De meensken hadden ok riempies en zo in dit verbaand. Ter Laan citeert een Drents riempien. Uut et Stellingwarfs Woordeboek (diel III, 1997, blz. 784-785) neteerden we disse beide, uut West en Oost elk iene: ‘Hej’ je nog een oolde maande?/Hej’ je nog een bossien riet?/Aanders wil oons paosvuur niet branen/ Aanders braant oons paosvuur niet!’, en: ‘Et paosvuur dat zal branen/Zoete lieve Garrigien/’t Paosvuur dat zal branen/Zoet lieve meid’. Et eerste wodde optekend in Hooltpae, et twiede in De Fochtel. De twiede tekst wodde zongen op de bekende wieze van ‘Zoete lieve Gerritje’.


CD mit Stellingwarfs Volkslied prissenteerd op Blessiger schoele

Deensdagmiddag 18 meert wodde op de dörpsschoele van De Blesse de spiksplinterni’je cd mit daorop et Stellingwarfs Volkslied prissenteerd. De cd zit in een zonuumd mediaboekien van 24 bladzieden dikke, mit veul ommedaenken veur et biezundere van de regio Stellingwarf, en uteraord de woorden en wieze van et volkslied. Et Stellingwarfs Volkslied wodde in de vuuftiger jaoren van de veurige ieuw schreven deur Hendrik Johannes Bergveld, veur de meziek zorgde doe Han Bokelman.

Et eerste exemplaor van de ni’je cd wodde deur veurzitter Ype Dijkstra van de Stellingwarver Schrieversronte uutrikt an Sven Berkien van de dörpsschoele van De Blesse. Dat gebeurde tegere mit alle ere leerlingen van groep 4 en 5. Mitien daornao was et volkslied te heuren, en et wodde alderdeegst deur de kiender hier en daor al wat mitzongen. Alle kiender kregen vervolgens een exemplaor van et kienderboek ‘Winterwille’ uutrikt. Dat boek is kotleden nommeneerd veur de Streektaelpries van et Dagblad van et Noorden.

De laeste tied is d’r vaeke vraoge naor et Stellingwarfs Volkslied; de vraoge komt bi’j de Schrieversronte ok nogal es binnen van schoelen. Zo kwam d’r van de schoele van De Blesse de vraoge om et volkslied op de hiemkunde-webstee www.stellingwerf-heemkunde.nl te zetten, zodat alle Stellingwarver schoele, as ze willen, et volkslied an de leerlingen leren kunnen.

Veur de cd wodde et Stellingwarfs Volkslied zongen deur et mingd koor ‘Oons genoegen’ van Hooltpae, o.l.v. dirigente Hinke Jelsma van Kollumerzwaog. Op de cd is ok een instermentaole versie te heuren, veur die versie zorgde Serge Epskamp van Zaandhuzen. Casco Songs Studio uut Zaandhuzen zorgde veur de opnaemen en mastering van de cd. De teksten in et mediaboekien bin schreven deur Henk Bloemhoff, veur et fotowark zorgden Lenus van der Broek en Sietske Bloemhoff. De vormgeving was in hanen van Alain ter Schuur uut Wolvege. De cd is alliend te koop bi’j de Stellingwarver Schrieversronte in Berkoop. De oplaoge is 500 stoks, de cd kost € 10,00.


Vang de Wiend / Catch the Wind, Stellingwarver vertaeling van Donovan zien evergreen: goeie twiede in Plein 5

In weke 14 dee et Stellingwarfs mit in een wedstried van evergreens in de streektael, onder et motto ‘Zing zoals je gebekt bent’. Et pebliek kan stemmen mit een anklikmeugelikhied op een bladziede van de webstee van et NCRV-pergramme Plein 5. De wedstried is wekeliks, mit elke weke viere van te veuren deur de redaktie uutkeuzen nommers, en lopt in de periode van 3 meert tot 29 meie. Disse weke dee Henk Bloemhoff mit, mit ‘Vang de Wiend’, zien eigen vertaeling en uutvoering van Donovan zien ‘Catch the Wind’. In de jaoren zeuventig en tachtig veural kreeg Henk Bloemhoff aorig wat bekendhied as Stellingwarver troubadour. Tot zoe’n acht uren veur de sluting van disse wekeliks ronde was et wikkerdewik mit 47% tegenover 47%, mar daornao leup de teller toch nog deur naor de verholing 53% veur de Grunninger zanger Martin Korthuis (mit: ‘Loat mie’), tegenover 42% veur Henk Bloemhoff zien Vang de Wiend. De Henk Bloemhoff van disse tied d’r over: ‘Een hattelike fielsetaosie netuurlik veur Martin. Al mit al mooi om mit te doen en ik heb verneumen dat een boel meensken ‘Vang de Wiend’ mooi vienen. Dit en nog een inkeld aander lietien van eerdere jaoren za’k nog es op youtube of zokszowat perberen te kriegen. Veur de liefhebbers dus. Ok heb ik murken dat een protte meensken buten oons gebied belangstelling hebben veur et Stellingwarfs, of et now juust kregen hebben. Dat gelt netuurlik ok veur aandere streektaelen. Iene bonke winst dus. Et is een aorige formule van de NCRV, want bi’j de prissentaosie geven ze ok et neudige ommedaenken an streektael, vertaelers en uutvoerders.’
De weke-winners gaon deur naor de finale. Die is op 29 meie. Meer info over et pergramme kuj’ lezen op plein5.ncrv.nl . ‘Vang de Wiend’ is in 2005 op de cd ‘Dag Stellingwarvers’ kommen, mar was al hiel wat eerder vertaeld en ok wel uutvoerd. Die cd is uutgeven deur JAZ Music. D’r is nog een kleine veurraod exemplaoren bi’j de Stellingwarver Schrieversronte (pries 10 euro).


Gegevens in oolde dagblaeden zuken: dat kan goed mit ‘Delpher’

Een aorig ni’jgien uut de digitaole wereld, daor et Meertens Instituut mit naeme op wezen het: d’r bin now hiel vule oolde kraante-uutgiften beschikber om digitaol deur te zuken, zo te zien ok meer as dat de meersten bekend wezen zal. Vandaor dit berichien: veur elkeniene die bepaolde oolde dagbladen deurzuken wil is d’r now de zuukmesiene Delpher. De Keuninklike Biebeltheek (KB) het d'r hiel veul veur anleverd. Die het trouwens een jaormennig leden al weten laoten an de Stellingwarver Schrieversronte dat ze zels al heur boeken gaondeweg digitaliseren zullen, ok heur boeken in de streektael. Mar Delpher is dus now even in et ni’js. Ie kun in oolde kraanten vanzels berichten vienen over streektaelschrievers vroeger, over stokkies m.b.t. de geschiedenis, en al zo wat henne. Et is netuurlik wel even goed naodaenken om een logisch woord in te tikken daor aj' mit zuken willen. Veur oonze omgeving is van belang om te weten dat ok de ‘Friese Koerier’ (1952-1969) deur te zuken is via Delpher. Die kraante, die veul infermaosie het uut Stellingwarf weg, is now dus ok beter te vienen en in te zien as eerder. De KB hadde al wel de ‘Friese Koerier’ digitaol beschikber sund et laest van 2011. De Liwwadder kraante van vroeger koj’ al eerder digitaol deurzuken, via dekrantvantoen.nl. Dat was al aorig bekend. Dat de Friese Koerier ok te deurzuken was, was dus niet bi'j elkeniene bekend. Mar dat zal now mit ‘Delpher’ wel aanders wodden. Hier kuj’ him vienen:
www.delpher.nl


Stellingwarver Schrieversronte vragt vri’jwilligers!

Veur et veerder digitaliseren van et Kenniscentrum van de Schrieversronte is de Stellingwarver Schrieversronte op zuke naor meensken die een dagdiel in de weke daor an mithelpen willen. Sund een posien is om die reden al een groepien vri’jwilligers o.l.v. Schrieversrontemitwarkster Saskia Douma drok doende mit et herorgeniseren van et belangrieke centrum. Et Kenniscentrum van de Schrieversronte is ét centrum in de Stellingwarven waor unieke kollekties angaonde de Stellingwarver tael en streekkultuur op een goeie meniere beweerd blieven. Et doel is om de kommende tied alle unieke materiaol dat in et Kenniscentrum te vienen is op de ni’je webstee www.stellingia.nl te plaetsen. Veur et inscannen van alle schriftelike materiaol wodt now uutkeken naor meensken die de Schrieversronte daor bi’j helpen willen. Dus… hebben jow een morgen of een middag over in de weke, en jow zollen mithelpen willen, jow bin van hatte welkom! Anmellen kan deur even te bellen mit de Schrieversronte (0516-451108), en dan even te vraogen naor Sietske Bloemhoff.


Krek weeromme van een dag op schoele, van et warken op 'e febriek, een kuier of een lange vergeerdering, en even tied veur een gedicht? Lees dan even veerder!


De eerste drie gedichten die hier volgen kommen uut de ni'jste Schrieversronte-uutgifte: 'Van Schossel tot kuierpad' (Berkoop, zommer 2014)


Ik daenk de hooltwallen
om mien gedaachten henne

in de veerte een geluud
een traog piepen
deur et hoolt
onder de bomen deur
veurbi’j et hekke
langs de zwatte brummels
et laand in
langzem naor beneden
maekt De Kuunder ruumte
stuurt et waeter
krek die kaante op
waor a’k henne wol
elke peddelslag een betien
veerder vot
havens wo’n groter
de golfslag van de boten hoger
gruun maekt plak veur witte koppen
schoem jagt langs mi’j henne

ik daenk de hooltwallen
om mien gedaachten henne

Willem Jan Teijema


Kringloop

Zunnestraolen
blote voeten op
gruun grös
voegelgekwetter
meitied
et hatte zingt
de geest zocht
ni’je paeden
pruuft al de
zoemer
in volle bluui
geurende as
riepe appels in de
haast
oktoberstormen
stelen kleur
roven blaeden van
huverende bomen
naekte toeken huden
zwiegende voegels
winter
koolde stolt et waeter
zunnestraolen spiegelen
verlangst naor
blote voeten op
gruun grös.

Roely Bakker


Waor as ik gao

Aendeloos
Op ‘e wiend
Drift de schofferd
Boven et laand
Oftekend
Tegen et blauw
Van de onaendighied

In de zunne
Stao ik
Mit zien klauwen
In mien ziel
Volg ik
De voegel
Veerder
Naor ginder
Daor
Waor as ik
Gaon kan

Christine Mulder


=================================================


Lendediek III

Elektrische paolen spinnen
mit heur zwatte draoden
een web van miemering
deur haastige lochten.

De dieze uut et waeter
wist tiedelik et asfalt uut,
een spinne lat een druppe valen,
op roestig stiekeldraod…

De zunne dri’jt zien kotte uren,
de wiend gieselt boom en blad,
et brune riet fluustert huut’rig
de diek waacht kalm en zwat.


Harmen Houtman
(uut:Dichterbi’j. Gedichten. Berkoop, 2008)



tael

Wie streektael slit veur nostalgie
moet dit verhael niet lezen.
Et Stellingwarfs moet potverdrie
écht niet van gister wezen!


Jouk (schoelnaeme van Martinus Bakker)
Uut: De Ovend 9 (1981): blz. 88


Femilieberichten in et Stellingwarfs

Riegelmaotig wo’n wi’j vraogd om hulpe bi’j et schrieven van een tekst in et Stellingwarfs, bi’j et maeken van een opschrift, bi’j et bedaenken van een naeme in et Stellingwarfs of bi’j et opstellen van een femiliebericht in et Stellingwarfs. Et is hiel goed dat zoks gebeurt. De Stellingwarver Schrieversronte bestaot as instelling ok om meensken bi’j zok soorte van dingen te helpen. En wi’j helpen jim graeg, dat blief d’r mar niet lange over piekeren. Bel of mail oons dus, oons tillefoonnommer is 0516-451108. Om te mailen kuj' hier an de linkerkaante 'kontakt maeken' anklikken.


NI'JSTE ANPASSING VAN DISSE BLADZIEDE: 14-8-2014