De Stellingwarver Schrieversronte is et belangriekste instituut veur tael, literetuur, geschiedenis, volkskunde en identiteit van Stellingwarf. Stellingwarf is een biezundere regio in Zuudoost-Frieslaand (NL), daor de meensken vanoolds Stellingwarfs praoten. Et Stellingwarfs is een vorm van Nedersaksisch. Oonze administraosie is los op maendag tot en mit donderdag, van 9.00 tot 16.00 ure. Overleggen mit ere mitwarkers kuj' allienig nao tillefonische ofspraoke. Tip: kiek ok es op oonze ere websteden www.stellingplus.nl en www.stellingia.nl!


NI'JS


Kultuurdippeteerde Sietske Poepjes eupent veurleesweke Tomke in Noordwoolde

Kommende maendagmorgen 1 juni is de eupening van de Tomke-veurleesweke in ukkespeulplak Meulewiek in Noordwoolde. De eupening zal gebeuren deur kultuurdippeteerde Sietske Poepjes. Zi’j zal daorveur een verhaeltien veurlezen uut et ni’jste Tomkeboekien Hoj Tomke. Et is veur et eerst dat disse biezundere veurleesweke, die sund jaor en dag in de hiele perveensie Frieslaand holen wodt, in Stellingwarf uut aende gaot.
De Tomke-veurleesweke is een initiatief van It Selskip foar Fryske schriftekennisse. Dit zelschop het deur de hiele perveensie henne overal vri’jwillige mitwarkers zitten die de weke in heur dörp of regio orgeniseren. In de Stellingwarven gebeurt dat al sund jaor en dag deur twie vri’jwilligers van de Stellingwarver Schrieversronte, dat bin Akkie Zeilstra veur Oostaende en Wikje Haan veur Westaende.
Et boekien Tomke mit daorin de aeventuren van et joongien Tomke, zien kammeraotien Romke et hontien en Kornelia de kangeroe verschient dit jaor veur de 19e keer. Et wodt uutgeven deur de Afûk en komt behalven in et Fries en et Stellingwarfs o.e. ok uut in et Bildts en dit jaor veur et eerst in et Schiermonnikoogs. Veur de Stellingwarver ukken wodt Tomke vanuut et Fries in et Stellingwarfs vertaeld deur Sjoukje Oosterloo. De Stellingwarver Schrieversronte stelt veur alle ukken een boekien beschikber.
De feestelike eupening wodt bi’jwoond deur vertegenwoordigers van It selskip foar Fryske schriftekennisse, de Afûk en de Schrieversronte.


Jaap van der Bij bi’j jaorvergeerdering: Stellingwarfs verdient dezelde staotus as et Fries

De jaorvergeerdering van de Stellingwarver Schrieversronte wodde ok now weer deur een aorig koppeltien meensken bezocht, die heur betrokkenhied volop blieken leuten. Zo was d’r een aorige gedaachtewisseling over lekaole tillevisie, een idee dat et bestuur geern veerder onderzuken wil. Nao et schoft was d’r een biezunder pergrammeonderdiel. Veurzitter Ype Dijkstra gong op een College Tour-achtige meniere in gesprek mit de heer Jaap van der Bij, bekend onder meer van zien aktiviteiten in de Ried fan de Fryske Beweging, en as zodaonig al goed bekend mit de Stellingwarver Schrieversronte. Die is uteraord ok vertegenwoordigd in die Ried. Et gesprek hadde een indieling in drie thema’s: onderwies, (tael)beweging en poletiek. Dat kreeg een biezunder extragien, want Van der Bij veurzitter van de OSF.
Van der Bij schilderde in et gesprek hoe hi’j d’r staorigan aachter kommen was hoe muuilik et Fries et indertied hadde om wat tot anzien te kommen. Hi’j ston d’r eerst nogal koold tegenover, mar wodde de hieltied meer deurdrongen deur de invloed van kollega’s in et onderwies in et Friese Frieslaand. En nog bin d’r perblemen zat, vandaege-de-dag, zee hi’j: de meensken moe’n d’r weer toe brocht wodden om Fries en Stellingwarfs te praoten tegen goenend van buten die dat niet doen. Van der Bij pleitte in et algemien veur de meertaelige saemenleving, en niet tegen een saemenleving daor taelen as et waore wat butensleuten wodden. In de praktiek het de tael van ‘de ekonomische macht’, lees: ‘Hollaand’ slim et overwicht. Op een vraoge uut de zael, daor in steld wodde dat ‘Den Haag’ tegen veerdere erkennings onder diel III is omreden de Raod van Europa dan zo streng konterleren gaot, reageerde hi’j mit de opmarking dat dat gewoon niet waor is. De Raod is oe zo bedochtzem en vrundelik-uutneudigend, was zien inzicht. De Ried het een biezunder projekt in ontwikkeling dat in gang perbeert te brengen dat meensken weer gewoon veuruutstrevend mit de tael van dörp en streek ommegaon, ok dus wat et Stellingwarfs anbelangt.
In gesprek mit Dijkstra en de zael over de poletiek in gemiente en perveensie dochte et Van der Bij dat politici meer naost de meensken en orgenisaosies staon moeten; et liekt vandaege-de-dag wel es dat ze op de ien of aandere meniere wat te vule op ofstaand kommen binnen, wiels ze toch veur en van de meensken binnen, niet eersomme, en dus uutgaon moeten zollen van wat d’r bi’j de orgenisaosies leeft. En zo kwammen d’r in dit boeiende pergramme-onderdiel nogal wat interessaante, fundamentele zaeken op ‘e bodden. Et onderwarp, de invulling en de visies zollen beslist ok een veul groter pebliek boeid hebben.


Hendrik Fokkema uut Sunnege: ni'je man in et bestuur van de Stellingwarver Schrieversronte; ofscheid van Fokke Bron

Neffens de statuten van de Stellingwarver Schrieversronte kun bestuursleden twie tiedrektes zitting hebben in et bestuur, dat zodoende was d’r op de aovend van 20 meie een oftreden en een opvolging in de jaorvergeerdering in Berkoop an de odder. Zittend lid Fokke Bron van De Langelille mos spietig genoeg ofscheid nemen. Hi’j was een bestuurslid daor iederiene slim op gesteld was. Dat dee ok now weer blieken. Aenlik vertegenwoordigde hi’j ok een biezunder stokkien Stellingwarf, dat wil zeggen de westelikste kaante. Bron wodde deur veurzitter Ype Dijkstra slim bedaankt veur zien inzet en hi’j kreeg netuurlik een hattelik applaus van de zael. Dat was d’r ok veur et ni’je bestuurslid Hendrik Fokkema van Sunnege. Fokkema warkt een flink aende buten oons gebied in et onderwies, mar is streekman in hatte en nieren, zo dee bi’j zien kleine prissentaosie blieken. Hi’j is begaon mit et eigene, mit et kleine en wat grotere dat bi’j de regio heurt, en in et biezunder ok mit de eigen tael. Die moe’n we veural niet sloeren laoten en die is veural niet minder, zo benaodrokte hi’j nog es. Dit ni’je bestuurslid zal him vot-op-slag thuus vulen kunnen in et bestuur, zo zal mennige anwezige docht hebben. In ieder geval, de Algemiene Raod van de Stichting Stellingwarver Schrieversronte zag et mit de welkomstwoorden van veurzitter Dijkstra hielemaole zitten en stemde mit algemiene stemmen veur et ni’je bestuurslid.


‘10 mei 1940 Evacuatie in Weststellingwerf’

‘10 mei 1940 Evacuatie in Weststellingwerf’ is de titel van De Stelling, et tiedschrift van de Vereniging Historie Weststellingwerf e.o., dat bi’jkotten prissenteerd wodden zal tiedens een bi’jienkomst in De RietNymf in Munnikeburen.
Die evakuaosie op de eerste dag van de Twiede Wereldoorlog van de 2277 bewoners, tegere mit 6133 stoks vee uut De Groote Veenpoolder in West-Stellingwarf en van een diel van et waeterschop De Poolder Ooldelaemer, is een zowat vergeten gebeurtenis.
De twie poolders weren een onderdiel van de Friese Merelinie en zollen daoromme onder waeter zet wodden om zo een netuurlike barrière dwas deur de perveensie te kriegen, die de komst van de Duutse troepen richting de Ofsluutdiek mit keren mos.
De overrompelende invaosie, een gebrekkige orgenisaosie en zowat gien waeter weren d’r de oorzaeken van dat et hiele Friese merelinieprojekt op niks uutdri’jde.
Was liekewel et onderwaeterzetten deurgaon in de daegen daornao, dan zollen de gevolgen niet te overzien west wezen.
De redaktie van De Stelling het perbeerd de evakuaosie in West-Stellingwarf en de verhaelen d’r ommetoe zo getrouw meugelik weer te geven.
Vri’jdag 8 meie om 14.00 ure zal wethoolder Frans Kloosterman van West-Stellingwarf et eerste exemplaor van dit biezundere nommer van De Stelling in ontvangst nemen. Dat zal wezen in et Life en Nature Centrum De RietNymf, Grindweg 103 in Munnikeburen.
Iene van de saemenstellers van dit nommer van De Stelling, Geert Lantinga, zal een kotte illestreerde veurdracht over et gebeuren om 10 meie 1940 holen.
Meer infermaosie kuj’ kriegen via info@historieweststellingwerf.nl of 0561-481595.


Nedersaksisch: ni’j overleg mit et ministerie

De perveensie Drenthe en SONT hebben de Nedersaksische overheden en bi’j SONT ansleuten orgenisaosies mit een brief infermeerd over de staand van zaeken angaonde heur overleg mit Binnenlaanse zaeken. Et hiernao volgende komt as veurnaemste uut die brief, die in zien gehiel te vienen is op www.sont.nl.
Veurig jaor meie is ambtelik overleg tot staand kommen tussen SONT en et Ministerie van BZK, angaonde een verkenning van meugelikheden en onmeugelikheden op et punt van veerdere erkenning. Ok het d’r overleg west mit de opstellers van et rappot 'Nedersaksisch waar het kan' (et rappot Herweijer / Jans). In overleg is mit mekeer vaaststeld dat et Nedersaksisch voldot an de 37 parregraffen daor et de hieltied omme gaot. Daornaost wodde angeven dat ambtelike vertegenwoordigers aorig schruten binnen veur konsekweensies op et gebied van wet- en regelgeving en middels as de erkenning opgeven wodt bi’j de Raod van Europa en leidet tot visitaosies op et nivo van diel III.
In et verlengde het et Ministerie van BZK et veurstel daon om over te gaon tot een laandelike erkenning van et Nedersaksisch op basis van de al nuumde 37 parregraffen, liekewel zonder dat zoks officieel opgeven wodt bi’j de Raod van Europa. De erkenning zol op kammenetsnivo gebeuren moeten toegelieke mit een konvenaant van et Riek, regionaole overheden en SONT dat veurzicht in een konkreet saemenwarkingspergramme.
SONT zicht zoks as een goeie meugelikhied, omreden et een laandelike erkenning inhoolt bovenop de bestaonde erkenning onder diel II van et Europese haandvest. Zoks komt de staotus van et Nedersaksisch ten goede, omdat et invulling geft an de feitelike betrokkenhied van et Ministerie van BZK bi’j et Nedersaksisch en omreden rekening hullen wodden mit de bezwaoren van et Riek. We staon an et begin van een begaonber pad, zegt SONT, dus: ‘wodt vervolgd’.


Nedersaksisch en Riek: gien financieel ni’js

In tegenstelling mit aandere berichten in pattie media is d’r veur zoveer oons bekend gien spraoke van financiële toezeggings deur et Riek angaonde ondersteuning van et Nedersaksisch. Wel wodt verkend in hoevere et Riek him d’r formeel in vienen kunnen zol dat voldaon wodt an 37 parregraffen van et Europese haandvest. Die bin eerder bevestigd deur juristen van de RUG, deur de perveensies Drenthe, Gelderlaand, Grunningen en Overiessel en deur de gemienten Oost- en West-Stellingwarf. Hoewel zoks gien ni’js is, brengen we disse tiedinge omreden we van verschillende kaanten vraogen kregen.


Ni’je webstee Schrieversronte

Sund een posien het de Stellingwarver Schrieversronte een ni’je, overkoepelende, webstee. Dat is www.stellingwarver-schrieversronte.nl. Wie op die webstee kikt, zicht de drie websteden die de stichting onderdehaand verzorgt en beheert. Et gaot om de algemiene webstee stellingwarfs.nl, daor mit naeme veul infermaosie en ni’js op te vienen is angaonde de tael en de aachtergronden daorvan. Ok is d’r alle andacht veur de streek- en laandschopsgeschiedenis. De twiede webstee is stellingplus.nl, die veural bedoeld is om alle aktiviteiten en ni’jgies van de SSR op te zetten. D’r wo’n ok mit riegelmaot verhaelen en gedichten, foto’s, streekgerechten, spreuken én ‘dwarrels’ op plaetst. Zoe’n ‘dwarrel’ kuj’ een betien vergelieken mit ‘Loesje’. De dadde webstee is www.stellingia.nl, dat is et digitaole Kenniscentrum van de Stellingwarver Schrieversronte. Op termien zullen daor alle (biezundere) kollekties, boeken, tiedschriften, et knipselarchief en et geluuds- en beeldarchief uut et unieke Kenniscentrum in Berkoop op plaetst wodden.


Kraanzelegging mit schoelekiender bi’j herdaenkingsmonement in Oosterwoolde

Bi’j et monement an de Brink in Oosterwoolde was vandemorgen 13-4-2013 om 11.00 ure een kraanzelegging mit schoelekiender. Dat weren de kiender van de hoogste groepen van alle schoelen. Krek as in een tal aandere plakken in oonze omgeving wodde op die meniere stillestaon bi’j et feit dat et dörp Oosterwoolde 70 jaor leden, op 13 april 1945, bevri’jd wodde van de Duutse bezetters. Et monement is adopteerd deur alle basisschoelen in Oosterwoolde. Wethoolder Sietse Derks legde tegere mit schoelekiender een kraanze bi’j et monement. ‘Opdat wi’j niet vergeten’. [bron: webstee gemiente Oost-Stellingwarf]


Tentoonstelling W.O. II deur burgemeester Oosterman eupend

Maendagmorgen 13 april 2015 eupende burgemeester Harry Oosterman van Oost-Stellingwarf een biezundere tentoonstelling rond de Twiede Wereldoorlog. Bi’j die eupening weren kiender van basisschoele De Lamer betrokken (van Oolde- en Ni'jlaemer en omgeving). Zi’j warken dit veurjaor an een groot projekt rond die oorlog. Oosterman gaf an dat hi’j et van groot belang acht dat kiender weet hebben van die verschrikkelike periode '40-'45. Dat oons laand now al 70 jaor niet betrokken west het bi’j oorloggen is best biezunder. Vandaege-de-dag is d’r opni’j veul spanning in de wereld, zoas de situaosie in Oekraïne en die in et Midden-Oosten. De burgemeester komplementeerde daoromme et initiatief van de Stellingwarver Schrieversronte om een tentoonstelling te orgeniseren die mit naeme bedoeld is veur de kiender.
De tentoonstelling wodde inricht deur de vri’jwilligers Jan Menger, Jan de Vries, Hendrik Betten, Pieter de Jong en Roelof Dragt, mit hulpe van Schrieversrontemitwarkster Saskia Douma.
Veur disse biezundere eupening hadde de Schrieversronte ok auteur Niek van der Oord nuugd. Van der Oord vertelde de kiender an de haand van een PowerPoint over de Joodse warkkaampen zoas die hier bi’j omme indertied veurkwammen. Die kaampen weren de plakken waor Joden eerst verzaemeld en an et wark zet wodden. Begin oktober 1942 bin alle meensken die in die kaampen zatten toegelieke vothaeld en ofvoerd naor Westerbork en vervolgens naor de vernietigingskaampen. De auteur van et krek opni’j verschenen boek ‘Joodse Werkkampen’ hadde ok een koffertien mitneumen. Dat koffertien wodde deur zien eigener in bewering geven doe hi’j naor Westerbork ofvoerd wodde. Et koffertien is d’r nog altied, de eigener is nooit weerommekommen. Et verhael maekte zichtber indrok op de kiender.
Nao de eupening konnen de leerlingen an de haand van een begeleidende lesbrief de tentoonstelling bekieken. Mit mekeer zullen zoe’n tien schoelen de tentoonstelling bekieken gaon. De tentoonstelling, die tot en mit 26 april duurt, is veur iederiene te bezuken. Dat kan van maendag tot en mit vri’jdag tussen 9.00 en 16.00 ure, en in et weekaende van 13.00 tot 16.00 ure. De toegang is ommenocht.


Jongste Ovend: ok ommedaenken veur 70 jaor bevri’jding

Nommer 2 van ‘De Ovend’ jg. 43 (2015) geft in verschillende bi’jdregen ommedaenken an W.O. II. De redaktie gaot in op de tentoonstelling die argens eers op disse websteebladziede ok nuumd en beschreven is, en geft ommedaenken an et Monement op et Keuper-drok-draank-schrieversplein in Oosterwoolde, Sjoukje Oosterloo beschrift herinnings an die oorlog, die ze nog as klein maegien mitmaekt het. Harmen Houtman beschrift in ‘Nooit weer…!?’zien ‘Bezuuk Auschwitz – Birkenau’ en Jan Menger komt in ‘Dit plak dot me wat’, schreven deur Jannes Westerhof, ok uut op herinnerings an de oorlog. En ok op zien verzaemelwark angaonde oorlog, dat hi’j zoe’n betien zien leven lang al daon het. Jan Koops gaot veerder weeromme in de tied en vertelt over de inzet van vri’jwilligers - ok uut oonze omgeving - om et leger te helpen om een aende te maeken an de Belgische opstaand. De beide bruurs Albert en Koop Piekeboer uut Donkerbroek kriegen mit naeme zien ommedaenken; et herdaenkingskrusien van iene van beide, Koop, is in bezit van de Hervormde gemiente. Jan Koops vertelt in de Ovend veerder ok over een ni’je kuierroute in Appelsche. Daor bin hi'j en aanderen mit doende. Veerder o.e. in disse Ovend poëzie van Roely Bakker, Willem Jan Teijema, Freddie de Vries en Harmen Houtman. Johan Veenstra brengt zien volgende katteverhael, Jannes Westerhof stelt uut naeme van De Ovend Jan Koops veur as ni’j redaktielid, en in een eer artikel geft hi’j een indrok van de schriever Chris Canter. Jan van Mackem gaot in op de voetbalanduding ‘melbussehoogte’ en Anne Henk Bloemhoff vertelt over de wereld van Osaka (Japan). Hi'j ondervun een aorige overienkomst mit oonze wereld: zien gebruuk van streektaelwoorden uut die regio kreeg de neudige wardering van de meensken daor bi'j omme.


Maotschoppelike meerweerde bi'j promosietrajekt Laandschopsgeschiedenis

Promovendus Dennis Worst (Fryske Akademy) het mit aandere enthousiastelingen een kursus laandschopsgeschiedenis opzet, en voert die uut mit heur en et streektaelinstituut Stellingwarver Schrieversronte. Hi'j dot dat naost zien promosietrajekt, in verschillende dörpen nao mekeer. Nao Else en Oosterwoolde dri'jt de kursus now in Appelsche (mit mitwarking van de historische verieninge, in De Hoolten Klinte). In vier verschillende thema-aovens en mit twie exkursies wodt stillestaon bi'j de ontstaons- en dörpsgeschiedenis. Iederkeer staot et verbaand tussen meensken en laandschop centraol. Lees veerder op et aio-blog bi'j de FA: www.deayotun.wordpress.com


Herdaenkings zeuventig jaor bevri'jding gaonde

Dit jaor is et zeuventig jaor leden dat Nederlaand bevri'jd wodde van de Duutse bezetters. De ooldsten onder oons weten dat nog uut eigen heugenschop, aanderen weten d'r van uut de femiliekring, van kunde, uut boeken, van films en gao mar deur. De dattiende april is veur Oost- en West-Stellingwarf biezunder, omreden oons gebied in die tied van et zuden uut weer vri'j wodde deur toedoen van o.e. de Kannedezen en Fraansen. Vandaor ok de naeme '13 aprilstraote'in Oosterwoolde. De Stellingwarver Schrieversronte geft op gepaste wieze ommedaenken an de oorlog en de ofloop d'r van, mit andacht veur wat him in oonze kontreinen ofspeulde. Zo is d'r een biezundere tentoonstelling in et Schrieversrontegebouw en geft Niek van der Oord een interessaante lezing (in beide gevallen: zie boven en naor onderen op disse bladziede).

Hier direkt onder lezen jim een gedicht van de bekende schriever H.J. Bergveld, dat hi'j schreef en publiceerde zeuven jaor nao de oorlog, dus gien zeuventig jaor... Toch zullen d'r misschien nogal wat lezers van now dezelde ongerusthied vulen: de oorlog en de offers die brocht binnen, meugen niet vergeten wodden.

Zol Nederlaand nog weten?

Et zal oons Nederlaanse volk
Naor 'k hope nog wel heugen,
Dat wi’j oons onder 't Duutse jok
Veur knoet en onrecht beugen.
Et was de tied van roof en moord,
Van laandverraod en leugen!
De tied waorin soms heit en kiend
Mekaander niet verdreugen!
De tied van arbeidsdienst en zo
En warken in de vremde!
De tied van koncentraosiekaamp
En wat oons méér beklemde!

Doe zochten wi’j om hulp en raod
En 'n veilig hennekommen!
En om een vals persoonsbewies
Om an 't geveer t' ontkommen!
D'r weren goenend uut 't verzet
Die daor wel raod op wusten!
En die veur oons, uut plichtsgevuuI,
Heur leven waogen dusten!
En… vul d'r iene deur verraod,
Dan weren wi’j verslegen!
Wi’j zeden: ‘Die vergeet ik nooit!’
En snokten,… wat verlegen…

Now is et al weer zeuven jaor
Dat wi’j in vrede leven.
En ieder jaor, de vierde mei’,
Dan daenken wi’j nog even
An oonze helden uut 't verzet,
Die veur de vri’jhied vullen!
Temeensen... dat was grif oons plan!
Mar 't bleef meerstal bi'j: zúllenl
Et schient, wi'j bin mit oonze nood
Heur offers ók vergeten…
En 'k vraoge mi'j mit schaemte of:
Zol Nederlaand nog wéten?

(meie 1952)


Et gedicht komt uut Bergveld lest veur uut eigen wark (Berkoop, 2013). Daor staot ok een soortgeliekens gedicht in: Opdat wi'j nooit vergeten, en ok infermaosie over de rolle van Bergveld in et verzet van oonze omgeving. Ok et herdaenkingsmonement bi'j et Gezondhiedscentrum (et oolde gemientehuus) in Oosterwoolde toont dichtriegels van Bergveld. Uteraord is d'r hiel vule meer bekend over W.O. II in Stellingwarf. Klik bi'jveurbeeld an: www.stellingia.nl. Gao dan naor 'boeken' en klik an 'De regio tijdens de tweede wereldoorlog'. Kiek eventueel ok op etzelde www.stellingia.nl, index haandbiebeltheek, en zuuk dan op 'oorlog', 'bevrijding'.


Lezing over Joodse warkkaampen op kommenwegen: 16-4, gebouw Stellingwarver Schrieversronte, Berkoop

In Oost- en West-Stellingwarf en krek d’r buten weren in de Twiede Wereldoorlog warkkaampen daor Joodse Nederlaanders verplicht an et wark zet wodden. De geschiedenis van die Joodse warkkaampen is de laeste jaoren veur et locht kommen. Niek van der Oord, auteur van et boek ‘Jodenkampen’, vertelt d’r op 16 april over, bi’j de Stellingwarver Schrieversronte.
Om disse tied henne verschient de dadde drok van et boek, dat in 2003 veur et eerst van de passe kwam. Zoks geft an dat veur veul meensken de geschiedenis van de Joodse warkkaampen hielemaole onbekend was. Die kaampen weren et veurpertaol voor Kaamp Westerbork. Van daor uut wodden de Joden op transport zet naor de vernietigingskaampen Auschwitz en Sobibor.
In West-Stellingwerf lag kaamp ‘It Petgat’ in Blesdieke en in Oost-Stellingwerf haj’ de kaampen De Laandweer (Else) en Ybenheer (De Fochtel), wiels krek over de perveensiegreens de kaampen Diever A en B en Vledder laggen. Honderden Joodse mannen zatten daore in 1942. Mar inkelden van heur hebben de oorlog overleefd. Op die lekaosies het de Stichting Joodse Warkkaampen, daor Van der Oord veurzitter van is, monementen opricht. De lezing - mit powerpoint - zal wezen in het gebouw van de Stellingwarver Schrieversronte en begint om 20.00 ure. De intree is € 5,00. Vanwegens et niet zo grote tal stoelen is et neudig daj’ je even opgeven. Dat kan deur te mailen naor info@stellingwarfs.nl of deur te bellen mit et kantoor: 0516-451108.


Jaorverslag 2014 van Stichting Stellingwarver Schrieversronte online

Krek as mit twie eerdere jaorverslaegen is now ok et jaorverslag 2014 digitaol beschikber. Ie kun et vienen deur an de linkerkaante van disse bladziede, onder 'Algemiene info', de anklikmeugelikhied 'bestuur' te kiezen.


Verhael van Harmen Houtman bi'j beste drieje van Friese schriefwedstried

Nao de nommenaosie van et Stellingwarver ‘Van schossel tot slingerpad’, een keunstboek mit poëzie en beeldende keunst van drie Stellingwarver dichters en drie keunsteners, bi'j de DvhN-streektaelpries is Stellingwarf opni'j bi'j de beteren in groter verbaand, en nog wel bi'j de top-drieje van een grote perveensiaole schrieveri'jepries in Frieslaand.
Vandaege wodde bekend dat schriever Harmen Houtman een pries wunnen het mit zien bi’jdrege an een gezaemelike schriefwedstried van et Fries Dagblad, Omroep Frieslaand en et Fryske Skriuwersboun. An de verhaelewedstried deden mar liefst 54 meensken mit, en et verhael ‘De verleuren zeune’ van Harmen heurt bi’j de beste drieje. Op donderdag 26 meert wodt in een livepergramme van Omroep Frieslaand bekend maekt wie de uuteindelike winner wodden is.


Minister geft Madeleine van Toorenburg bescheid

Op 5 meert het minister Plasterk van Binnenlaanse Zaeken bescheid geven op de vraogen van CDA-kaemerlid Vrouw M. van Toorenburg. De antwoorden bin niet schokkend; de minister wist veuruut naor de kommende evaluaosie mit de Raod van Europa en overleg mit SONT en de regio-overheden om te zien wat meugelikerwieze daon wodden kan. Veur meer lezen kuj' naor de webstee van Binnenlaanse zaeken gaon. Klik dan an: http://bit.ly/1ETcX3H]


Position paper veur de Raod van Europa en Kaemerkemmissie Binnenlaanse Zaeken angaonde Fries en Nedersaksisch

Gister 6 meert is een ‘position paper’ anbeuden an de Kaemerleden de vrouwluden Magda Berndsen (D'66) en Lutz Jacobi (PvdA). Waornemend veurzitter van EBLT / EBKT Tryntsje van der Veer en adviseur Onno Falkena hebben in heur inleidings behalve veur Friese kwessies dudelik ommedaenken vraogd veur de pesisie van et Nedersaksisch, in de geest van de pesaosie d’r over in et paper, in et biezunder veur de erkenning onder diel III. Vrouw Berndsen is veurzitter, vrouw Jacobi twiede veurzitter. Zi'j zullen et paper an de odder stellen in de Kaemerkemmissie. Lutz Jacobi gong nog op de weigering tot erkenning onder diel III deur Plasterk in en zee dat ze d'r wat an perberen te doen vanuut de Kaemerkemmissie. Berndsen nuumde de laeste wet op et Fries as een positieve ontwikkeling. Vrouw Marieke Sanders, Nederlaans lid van et Committee of Experts van de Raod van Europa kreeg uteraord ok een exemplaor van et paper anbeuden en vun persoonlik de evaluaosie van de warking van et haandvest belangriek. Dat gebeurt in principe driejaorliks, en daoromme bin goeie verslagleggings een veurnaem ding. Verschillende anwezigen nuumden et belangriek dat d'r een struktureel nationaol overleg op gang komt tussen NGO's enz. en overheden over evaluaosies, ofstemmings en zo wat henne. Duutslaand geft van dat al jaoren et goeie veurbeeld, zo staot ok in et paper te lezen. En dat is ok de rikkemedaosie deur de RvE. De tekst van et paper is te vienen op de webstee van eblt.nl.


Eventaoris haandbiebeltheek op stellingia.nl

Al sund jaor en dag beschikt de Stellingwarver Schrieversronte over een interessaante haandbiebeltheek. Die biebeltheek is in et eerste plak bedoeld veur intern gebruuk, mar is ok te bezuken deur eren. Van de boeken van de biebeltheek is now een beschrievende index maekt deur Schrieversronte-vri’jwilliger Jaap Elzenaar van De Hoeve. Die index is sund kot in te zien op www.stellingia.nl. In de haandbiebeltheek kuj’ nao ofspraoke terechte in kantooruren van de Stellingwarver Schrieversronte. Et maeken van een ofspraoke kan tillefonisch (0516-451108) of via de mail info@stellingwarfs.nl .


Oplaeden, tot in de e-wolken(s)...

Al een jaor of wat numen we in et digitaole wereltien van de Stellingwarver Schrieversronte de website de webstee, krek as in Drenthe en Overiessel en zo, en et downloaden daelelaeden. Mar hoe dan mit uplaoden, kregen we as vraoge. Now, dat is niet botte ingewikkeld: uploaden = oplaeden. Ie kun huusraod oplaeden (op een waegen), en ie kun ok huj, kuil en dong oplaeden. En zo kuj' dus ok een bestaand oplaeden op o.e. een webstee of e-wolke. Inderdaod, de iCloud. Eerlik is eerlik, dat liekt een soortnaeme mar et is feitelik een marknaeme, van Apple. We heuren die bron wel even te numen.


Nog mar es een keer weer: ‘dialekt’ levert gien schae op bi’j kiender

As dielprojekt bi’j een groter projekt naor meertaelighied van de universiteit van Utrecht dot Kirsten van den Heuij onderzuuk naor de taelbeheersing van schoelekiender in een Limburgs dörp. Ze zegt: ‘We zien dat de kiender die hiel vule Nederlaans bruken, niet per definitie ok een grote woordeschat van et Nederlaans hebben. Kiender die veul dialektwoorden hebben, skoren in elk geval niet minder op oonze taek. Butendat zitten alle kiender in oonze steekproef wat boven et laandelike gemiddelde. Et dialekt zit heur dus niet in de wege.’ Uut heur grotere onderzuuk dot blieken dat kiender die twietaelig opgruuien, kognitief veurdiel hebben kunnen. Deurdat ze de hieltied iene van beide taelen onderdrokken moeten, kun ze hiel goed infermaosie die van belang is scheiden van wat onbelangriek is. Op alderhaande kognitieve taekies doen ze et daordeur over et algemien beter, zegt de onderzuukster. (bron: de ni’jsbrief van et Meertens Instituut)


Webstee 'Stellingia' bödt een digitaole blik in belangrieke studies, beschrievings, dicht- en verhaelebundels en meer uut et Schrieversronte-kenniscentrum

Op zaoterdag 22 november het de Stellingwarver Schrieversronte officieel een ni'je webstee eupend, www.stellingia.nl. www.stellingia.nl! Daor is een hieleboel te zien. D'r bin alderhaande belangrieke studies over et Stellingwarfs en de Stellingwarver geschiedenis opneumen. Vri'jwilligers scannen materiaol uut et Schrieversronte-kenniscentrum en zullen dat gaondeweg veur de wereld toegaankelik maeken op de ni'je webstee. Mit naeme ok uutgiften die uutverkocht binnen en die niet nog es opni'j drokt wodden, zullen op disse meniere makkelik in te zien wezen. Dislange koj' op www.stellingwarfs.nl et haandwoordeboek Stellingwarfs - Nederlaans inzien, mar sund 22 november 2014 is op www.stellingia.nl ok et grote, vierdielige Stellingwarfs Woordeboek te raodplegen. En zo is d'r meer. Ok de verschillende jaorgangen van et Stellingwarver kulturele tiedschrift 'De Ovend' kommen daor te hangen; flink wat ofleverings bin d'r al in te zien.


Gegevens in oolde dagblaeden zuken: dat kan goed mit ‘Delpher’

Een aorig ni’jgien uut de digitaole wereld, daor et Meertens Instituut mit naeme op wezen het: d’r bin now hiel vule oolde kraante-uutgiften beschikber om digitaol deur te zuken, zo te zien ok meer as dat de meersten bekend wezen zal. Vandaor dit berichien: veur elkeniene die bepaolde oolde dagbladen deurzuken wil is d’r now de zuukmesiene Delpher. De Keuninklike Biebeltheek (KB) het d'r hiel veul veur anleverd. Die het trouwens een jaormennig leden al weten laoten an de Stellingwarver Schrieversronte dat ze zels al heur boeken gaondeweg digitaliseren zullen, ok heur boeken in de streektael. Mar Delpher is dus now even in et ni’js. Ie kun in oolde kraanten vanzels berichten vienen over streektaelschrievers vroeger, over stokkies m.b.t. de geschiedenis, en al zo wat henne. Et is netuurlik wel even goed naodaenken om een logisch woord in te tikken daor aj' mit zuken willen. Veur oonze omgeving is van belang om te weten dat ok de ‘Friese Koerier’ (1952-1969) deur te zuken is via Delpher. Die kraante, die veul infermaosie het uut Stellingwarf weg, is now dus ok beter te vienen en in te zien as eerder. De KB hadde al wel de ‘Friese Koerier’ digitaol beschikber sund et laest van 2011. De Liwwadder kraante van vroeger koj’ al eerder digitaol deurzuken, via dekrantvantoen.nl. Dat was al aorig bekend. Dat de Friese Koerier ok te deurzuken was, was dus niet bi'j elkeniene bekend. Mar dat zal now mit ‘Delpher’ wel aanders wodden. Hier kuj’ him vienen:
www.delpher.nl


Of bi'j' an 't zuken naor oolder ni'js van de Stellingwarver Schrieversronte? Klik dan 'webstee-archief' an, linksonder, en ruul algedurig deur naor beneden!


Stellingwarver Schrieversronte vragt vri’jwilligers!

Veur et veerder digitaliseren van et Kenniscentrum van de Schrieversronte is de Stellingwarver Schrieversronte op zuke naor meensken die een dagdiel in de weke daor an mithelpen willen. Sund een posien is om die reden al een groepien vri’jwilligers o.l.v. Schrieversrontemitwarkster Saskia Douma drok doende mit et herorgeniseren van et belangrieke centrum. Et Kenniscentrum van de Schrieversronte is ét centrum in de Stellingwarven waor unieke kollekties angaonde de Stellingwarver tael en streekkultuur op een goeie meniere beweerd blieven. Et doel is om de kommende tied alle unieke materiaol dat in et Kenniscentrum te vienen is op de ni’je webstee www.stellingia.nl te plaetsen. Veur et inscannen van alle schriftelike materiaol wodt now uutkeken naor meensken die de Schrieversronte daor bi’j helpen willen. Dus… hebben jow een morgen of een middag over in de weke, en jow zollen mithelpen willen, jow bin van hatte welkom! Anmellen kan deur even te bellen mit de Schrieversronte (0516-451108), en dan even te vraogen naor Sietske Bloemhoff.


Ype Dijkstra, veurzitter van de Stellingwarver Schrieversronte: mit mekeer zorgen veur de tael en en aandere eigene van Oost- en West-Stellingwarf! Veur et locht kommen d’r mit!

Meensken moe’n zorgen veur et eigene en daor mit naor veuren stappen. Dat eigene moej’ toch veural niet sloeren laoten. Disse bosschop brocht veurzitter Ype Dijkstra van de Stellingwarver Schrieversronte in een noflik en interessaant vraoggesprek dat Odrie vandemorgen, 15 feberwaori, mit him hadde. Et pergramme Huus en Hiem van de Oost-Stellingwarver radio Odrie is bi’j veul meensken wel bekend, mar bi’j aanderen jammer genoeg ok niet. Niet iederiene zal de uutzending mit Dijkstra heurd hebben en daoromme brengen we hier nog wat grepen d’r uut naor veuren. Et onderwarp en de uutienzettings weren feitelik geschikt veur een veul groter pebliek as allienig Oost-Stellingwarf, dat was dudelik. Wi’j moe’n, zo zee de veurzitter, de kleine dingen: de gewoonten, mar ok de tael, die in Nederlaand en in et verbaand van West-Europa toch feitelik hiel biezunder is, slim koesteren en we moe’n die eigen tael en kultuur naor veuren brengen. As streektaelinstituut het de Stellingwarver Schrieversronte daor netuurlik een stok verantwoordelikhied in en ze doen daor allemachtig veul, mar ok de gewone meensken zels in alle veertig dörpen kun veul betekenen, en zeker zollen ok de overheden meer kunnen as now. Netuurlik warkt de Stellingwarver Schrieversronte op alderhaande fronten goed saemen mit de beide gemienten en de perveensie, mar Dijkstra zol now oe zo graeg zien dat die zorg ok wat meer uut betrokken bestuurders en politici zels kwam. De prissentaosie van de Schrieversronte veur de Raod van Oost nog niet zo lange leden het wat him as Schrieversronte-veurzitter betreft een voltreffer west, want hi’j vernam dat d’r toch echt wel goeie belangstelling was en dat de goeie wil ok dudelik was. D’r is deur alle enthousiasme dan ok een iendaegse flitskursus Stellingwarver tael en kultuur in de maek, uutgerekend ok veur oonze volksvertegenwoordigers in de gemienteraoden.
Dijkstra wees op et biezundere van oons gebied; dat bin niet allienig de tael en de kultuur, mar dat bin ok netuur en laandschop, zoas et Lendedal. Hi’j vun dat we mit ’n allen, dus ok de gemienten en alderhaande orgenisaosies en instellings, et biezundere van oons gebied goed in de gaten hebben moeten en die ok waor et kan naor veuren brengen moeten. Oons gebied het die prachtige weerden, now, dat moe’n meensken daor niet mit een ‘now ja, och ja’ half an veurbi’jgaon. We moe’n dat mooie uutdregen, dan kan de biezunderhied van oons gebied ok dudelik wodden bi’j aanderen.
In dat verbaand nuumde de veurzitter ‘zien’ instelling een fantastische instelling, mit een kleine staf mit mitwarkers en een hiele protte vri’jwilligers die mit mekeer hiel vule uut de wege zetten. De Stellingwarver Schrieversronte is d’r veur de gemienschop en het allienig al een belangrieke funktie as infermaosiecentrum over de streek, de kultuur en de tael in et biezunder. Et zol, zo markte de veurzitter tussendeur op, verschrikkelik wezen as zokke aktiviteiten deur gemientelike bezunigings in et gedrang kommen zollen.
Van dat wees hi’j d’r nog es op dat et hielemaole verkeerd west het dat de gemienten in 2008 stopt binnen mit de subsidiëring van et ienigste wetenschoppelik onderzuuk naor et Stellingwarfs dat d’r was: dat van de Stellingwarver Schrieversronte. Meer as zunde, zee hi’j, want wie wat wil moet wat leren willen en wat onderzuken willen, eers overheerst al gauw de oppervlakkighied, en dat moe’n we echt veurkommen.
Wi’j moe’n trots wezen op de eigen tael en et aandere eigene, zo was de bosschop van Dijkstra, en dat moe’n we echt uutdregen. Zo zol et ok mooi wezen om de Stellingwarver naeme onder de Nederlaanse naeme op ‘e plaknaembodden te zetten. Om et eigene, et biezundere, uut te dregen.
Et vraoggesprek wodde voerd deur Hendrik Betten, en die kreeg netuurlik veul meer info van Dijkstra as wi’j hiere now beschrieven. Et was zoas vaeke een mooie uutzending, die extra fleur kreeg deur de meziekkeuze van Dijkstra. Zoas een lied van de verZweedste Nederlaander Cornelis Vreeswijk, mit kienderkoor en al.


Stellingwarver pergrammes op radio Odrie (lekaole omroep Oost-Stellingwarf): ok via live-stream

We kregen de vraoge of Odrie ok buten Oost-Stellingwarf beluusterd wodden kan, omreden meensken graeg naor et pergramme Huus en hiem van de zundagmorgen luusteren willen, en naor de vri’jdagse uutzending mit meziek in de streektael, 'Singeliers'. Zoks kan al weer een posien, mit daank an internet. Tip: zuuk daore http://www.omroepodrie.nl/. Klik an: ‘Luister naar Odrie via onze live-stream’

De pergrammes daor wi’j op doelen bin zo verdield over de weke:
Op de zundagmorgen is van 10.00 – 11.00 ure de herhaeling van et pergramme 'Singeliers', van de veurbi’je vri’jdag. Van 11.00 ure tot 12.00 ure heur ie et pergramme vol Stellingwarver kultuur en gebeurtenissen: ‘Huus en hiem’. Prissentaosie: Marry de Vos en Hendrik Betten; techniek: Peter Cruyming.
Op vri’jdag, van 16.00 tot 17.00 ure, is de herhaeling van et pergramme ‘Huus en Hiem’ dat de veurbi’je zundag west het.
Ok op vri’jdag is, van 17.00 ure tot 18.00 ure, et pergramme ‘Singeliers’, mit meziek in de streektael. Prissentaosie: Henk Kroese, Evert de Boer, Sietske Bloemhoff, Baukje Oosting, Hans Koopmans. Techniek: Jitze Hofstra.


Krek weeromme van een dag op schoele, van et warken op 'e febriek, een kuier of een lange vergeerdering, en even tied veur een gedicht? Lees dan even veerder!


De eerste drie gedichten die hier volgen kommen uut de ni'jste Schrieversronte-uutgifte: 'Van Schossel tot kuierpad' (Berkoop, zommer 2014)


Ik daenk de hooltwallen
om mien gedaachten henne

in de veerte een geluud
een traog piepen
deur et hoolt
onder de bomen deur
veurbi’j et hekke
langs de zwatte brummels
et laand in
langzem naor beneden
maekt De Kuunder ruumte
stuurt et waeter
krek die kaante op
waor a’k henne wol
elke peddelslag een betien
veerder vot
havens wo’n groter
de golfslag van de boten hoger
gruun maekt plak veur witte koppen
schoem jagt langs mi’j henne

ik daenk de hooltwallen
om mien gedaachten henne

Willem Jan Teijema


Kringloop

Zunnestraolen
blote voeten op
gruun grös
voegelgekwetter
meitied
et hatte zingt
de geest zocht
ni’je paeden
pruuft al de
zoemer
in volle bluui
geurende as
riepe appels in de
haast
oktoberstormen
stelen kleur
roven blaeden van
huverende bomen
naekte toeken huden
zwiegende voegels
winter
koolde stolt et waeter
zunnestraolen spiegelen
verlangst naor
blote voeten op
gruun grös.

Roely Bakker


Waor as ik gao

Aendeloos
Op ‘e wiend
Drift de schofferd
Boven et laand
Oftekend
Tegen et blauw
Van de onaendighied

In de zunne
Stao ik
Mit zien klauwen
In mien ziel
Volg ik
De voegel
Veerder
Naor ginder
Daor
Waor as ik
Gaon kan

Christine Mulder


=================================================


Lendediek III

Elektrische paolen spinnen
mit heur zwatte draoden
een web van miemering
deur haastige lochten.

De dieze uut et waeter
wist tiedelik et asfalt uut,
een spinne lat een druppe valen,
op roestig stiekeldraod…

De zunne dri’jt zien kotte uren,
de wiend gieselt boom en blad,
et brune riet fluustert huut’rig
de diek waacht kalm en zwat.


Harmen Houtman
(uut:Dichterbi’j. Gedichten. Berkoop, 2008)


tael

Wie streektael slit veur nostalgie
moet dit verhael niet lezen.
Et Stellingwarfs moet potverdrie
écht niet van gister wezen!


Jouk (schoelnaeme van Martinus Bakker)
Uut: De Ovend 9 (1981): blz. 88


Femilieberichten in et Stellingwarfs

Riegelmaotig wo’n wi’j vraogd om hulpe bi’j et schrieven van een tekst in et Stellingwarfs, bi’j et maeken van een opschrift, bi’j et bedaenken van een naeme in et Stellingwarfs of bi’j et opstellen van een femiliebericht in et Stellingwarfs. Et is hiel goed dat zoks gebeurt. De Stellingwarver Schrieversronte bestaot as instelling ok om meensken bi’j zok soorte van dingen te helpen. En wi’j helpen jim graeg, dat blief d’r mar niet lange over piekeren. Bel of mail oons dus, oons tillefoonnommer is 0516-451108. Om te mailen kuj' hier an de linkerkaante 'kontakt maeken' anklikken.


NI'JSTE ANPASSING VAN DISSE BLADZIEDE: 29 meie 2015